Ulga na start a zawieszenie działalności

Zawieszenie firmy nie zatrzymuje ani nie wydłuża ulgi na start. Sześciomiesięczny okres biegnie dalej, choć za pełne miesiące zawieszenia przedsiębiorca nie opłaca składek społecznych ani składki zdrowotnej. To ważna informacja dla osób prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą, które chcą zaplanować przerwę i zachować kontrolę nad kosztami ZUS. W artykule wyjaśniamy, jak liczyć okres ulgi, co dzieje się po wznowieniu działalności oraz kiedy można przejść na preferencyjne składki lub Mały ZUS Plus. Dzięki temu unikniesz błędnego założenia, że zawieszenie działalności gospodarczej „zamraża” ulgę albo uruchamia ją od początku.

Najważniejsze informacje

1. Ulga na start zwalnia właściciela firmy ze składek na ubezpieczenia społeczne maksymalnie przez 6 miesięcy kalendarzowych, ale nie ze składki zdrowotnej.
2. Okres zawieszenia działalności wlicza się do sześciomiesięcznego limitu i nie przesuwa daty zakończenia ulgi na start.
3. Za pełny miesiąc zawieszenia działalności gospodarczej nie opłaca się składek społecznych ani składki zdrowotnej.
4. Po zakończeniu ulgi na start przedsiębiorca może zwykle korzystać przez 24 miesiące z preferencyjnych składek ZUS, jeżeli spełnia ustawowe warunki.
5. Ponowne prawo do ulgi na start może powstać po upływie co najmniej 60 miesięcy od dnia ostatniego zawieszenia albo zakończenia działalności, przy czym okresu tego nie należy liczyć jako 60 pełnych miesięcy kalendarzowych.

Jak działa ulga na start?

Ulga na start jest rozwiązaniem dla osoby fizycznej, która podejmuje działalność po raz pierwszy albo wraca do niej po wymaganej przerwie. Zgodnie z art. 18 ustawy z 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców przez maksymalnie 6 miesięcy kalendarzowych taka osoba nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia firmy.

Ubezpieczenia społeczne obejmują kilka odrębnych ryzyk, dlatego nie należy utożsamiać ich z ubezpieczeniem zdrowotnym. Przedsiębiorca może dobrowolnie zrezygnować z ulgi na start przez zgłoszenie do ubezpieczeń społecznych, natomiast po rezygnacji podleganie tym ubezpieczeniom ustala się na zasadach ogólnych, z uwzględnieniem ewentualnego zbiegu tytułów.

W praktyce ulga na start oznacza brak składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe, a także na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy. Zwolnienie dotyczy wyłącznie właściciela firmy. Nie obejmuje pracowników, zleceniobiorców ani osób współpracujących, za które składki ZUS rozlicza się na właściwych zasadach.

Odpowiadając na pytanie, z jakich składek zwalnia ulga na start, trzeba podkreślić, że nie obejmuje ona ubezpieczenia zdrowotnego. Gdy firma jest aktywna, przedsiębiorca musi zgłosić się do tego ubezpieczenia i opłacać składkę zdrowotną. Jej wysokość zależy między innymi od wybranej formy opodatkowania. Inaczej oblicza ją osoba rozliczająca podatek dochodowy według skali podatkowej lub podatkiem liniowym, inaczej podatnik korzystający z ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych, a jeszcze inne reguły dotyczą karty podatkowej.

Kto może skorzystać z ulgi na start?

Z ulgi na start mogą skorzystać osoby spełniające określone warunki.

1. Osoba rozpoczynająca działalność po raz pierwszy – z ulgi może skorzystać przedsiębiorca rozpoczynający działalność po raz pierwszy.
2. Osoba wracająca do działalności po przerwie – z ulgi na start może skorzystać również osoba, która ponownie podejmuje działalność gospodarczą po upływie co najmniej 60 miesięcy od dnia jej ostatniego zawieszenia lub zakończenia, jeżeli spełnia także pozostałe warunki wymagane do korzystania z ulgi. Okresu tego nie należy utożsamiać z 60 pełnymi miesiącami kalendarzowymi. Ulga na start nie jest więc dostępna wyłącznie dla osób rozpoczynających działalność po raz pierwszy – może przysługiwać również przedsiębiorcy wracającemu do działalności po wymaganej przerwie.
3. Osoba, która nie wykonuje dla byłego pracodawcy tych samych czynności – z ulgi na start nie może skorzystać przedsiębiorca, który wykonuje działalność gospodarczą na rzecz byłego pracodawcy, jeżeli przed dniem rozpoczęcia tej działalności, w bieżącym lub poprzednim roku kalendarzowym, wykonywał na jego rzecz w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy czynności wchodzące w zakres obecnie wykonywanej działalności gospodarczej. Przy ocenie tego warunku znaczenie ma rzeczywisty zakres wykonywanych czynności. Jeżeli czynności wykonywane w ramach działalności gospodarczej na rzecz byłego pracodawcy nie pokrywają się z czynnościami wykonywanymi wcześniej na jego rzecz w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy, ta przesłanka nie wyłącza prawa do ulgi na start
4. Osoba fizyczna, w tym wspólnik spółki cywilnej – z ulgi na start może skorzystać przedsiębiorca będący osobą fizyczną, w tym wspólnik spółki cywilnej, jeżeli spełnia warunki wymagane do korzystania z tej ulgi. Ulga dotyczy przedsiębiorcy i nie obejmuje osoby współpracującej z przedsiębiorcą. Z ulgi na start nie może skorzystać przedsiębiorca spełniający warunki pozwalające na pozostanie w ubezpieczeniu społecznym rolników w związku z jednoczesnym prowadzeniem pozarolniczej działalności gospodarczej. Dlatego w przypadku rolnika lub domownika podejmującego działalność gospodarczą należy uwzględnić jego sytuację ubezpieczeniową i zasady właściwe dla ubezpieczenia społecznego rolników.

Ile trwa okres ulgi na start?

Ulga na start trwa maksymalnie 6 miesięcy kalendarzowych. Jeżeli działalność rozpoczyna się pierwszego dnia miesiąca, jest to pierwszy miesiąc korzystania z ulgi. Gdy rejestracja firmy i faktyczne rozpoczęcie działalności przypadają w trakcie miesiąca, sześć pełnych miesięcy liczy się od pierwszego dnia kolejnego miesiąca. Niepełny miesiąc rozpoczęcia działalności jest wówczas dodatkowym okresem bez składek na ubezpieczenia społeczne.

To rozróżnienie wyjaśnia, dlaczego stwierdzenie, że „ulga na start trwa 6 pełnych miesięcy od rozpoczęcia działalności”, nie zawsze jest precyzyjne. Przy rozpoczęciu działalności pierwszego dnia miesiąca okres ulgi kończy się po sześciu miesiącach kalendarzowych. Jeśli firma wystartuje w trakcie miesiąca, ulga obejmuje pozostałą część tego miesiąca oraz sześć kolejnych pełnych miesięcy. Prawidłowa data rozpoczęcia działalności przesądza więc o tym, kiedy upłynie ostatni dzień ulgi na start.

Przykład 1. Rozpoczęcie firmy w niepełnym miesiącu

Anna rozpoczęła jednoosobową działalność 18 marca. W pierwszym tygodniu porządkowała umowy i kupiła drukarkę, a pierwszą fakturę wystawiła pod koniec miesiąca. Jej sześć pełnych miesięcy ulgi na start biegnie od 1 kwietnia do 30 września. Za okres od 18 do 31 marca również nie opłaca składek na ubezpieczenia społeczne.

Co zawieszenie firmy zmienia w uldze na start?

Zawieszenie działalności nie przerywa biegu ulgi na start. Miesiące, w których działalność nie jest wykonywana, nadal wliczają się do okresu ulgi liczonego kalendarzowo. Zawieszenie firmy nie powoduje więc zresetowania ulgi, a czas jej trwania nie wydłuża się o okres przerwy.

1. Zawieszenie działalności nie wydłuża ulgi – okres zawieszenia nadal wlicza się do czasu korzystania z ulgi na start. Oznacza to, że mimo przerwy w prowadzeniu działalności okres ulgi biegnie dalej.
2. Okres zawieszenia działalności zależy od rejestru, do którego wpisany jest przedsiębiorca – co do zasady przedsiębiorca może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej, jeżeli nie zatrudnia pracowników. Zawieszenie jest jednak możliwe również wtedy, gdy przedsiębiorca zatrudnia wyłącznie pracowników przebywających na urlopie macierzyńskim, urlopie na warunkach urlopu macierzyńskiego, uzupełniającym urlopie macierzyńskim, urlopie wychowawczym, urlopie opiekuńczym lub urlopie rodzicielskim, pod warunkiem że pracownicy korzystający z urlopu rodzicielskiego nie łączą go z wykonywaniem pracy u pracodawcy udzielającego tego urlopu. Jeżeli w okresie zawieszenia pracownik zakończy korzystanie z takiego urlopu albo złoży wniosek o łączenie urlopu rodzicielskiego z wykonywaniem pracy u tego pracodawcy, ma prawo do wynagrodzenia jak za przestój do zakończenia okresu zawieszenia działalności. Przedsiębiorca wpisany do CEIDG może zawiesić działalność na czas określony albo nieokreślony, przy czym okres zawieszenia nie może być krótszy niż 30 dni. W przypadku przedsiębiorcy wpisanego do rejestru przedsiębiorców KRS okres zawieszenia może wynosić od 30 dni do 24 miesięcy. Jeżeli zawieszenie obejmuje wyłącznie pełny luty, minimalny okres zawieszenia odpowiada liczbie dni tego miesiąca, czyli 28 albo 29 dni. W okresie zawieszenia przedsiębiorca nie może wykonywać działalności gospodarczej ani osiągać z niej bieżących przychodów. Może jednak wykonywać czynności niezbędne do zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów, w tym rozwiązywać wcześniej zawarte umowy, a także przyjmować należności i ma obowiązek regulować zobowiązania powstałe przed datą zawieszenia działalności. Przedsiębiorca prowadzący działalność zarówno indywidualnie, jak i jako wspólnik spółki cywilnej może zawiesić działalność w jednej z tych form niezależnie od drugiej. Jeżeli jest wspólnikiem więcej niż jednej spółki cywilnej, może zawiesić działalność w jednej lub kilku z nich. Zawieszenie działalności wykonywanej w ramach spółki cywilnej jest skuteczne tylko wtedy, gdy działalność zawieszą wszyscy jej wspólnicy.
3. Informacja o zawieszeniu trafia z CEIDG do ZUS – informacja z CEIDG trafia do ZUS. Na jej podstawie automatycznie odnotowuje się przerwę w podleganiu ubezpieczeniom oraz wyrejestrowuje przedsiębiorcę i zgłoszonych członków jego rodziny. Nie trzeba osobno informować ZUS o zawieszeniu, jeżeli dane zostały prawidłowo przekazane z CEIDG.
4. Zawieszenie wpływa na obowiązek opłacania składek – za pełny miesiąc kalendarzowy zawieszenia działalności przedsiębiorca nie ma obowiązku opłacania z jej tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ani składki zdrowotnej. Przedsiębiorca korzystający z ulgi na start nie podlega z tego tytułu ubezpieczeniom społecznym także dobrowolnie, a zgłoszenie do ubezpieczeń społecznych oznacza rezygnację z ulgi na start. Jeżeli zawieszenie albo wznowienie działalności następuje w trakcie miesiąca, kwotę najniższej podstawy wymiaru składek społecznych można zmniejszyć proporcjonalnie do liczby dni podlegania ubezpieczeniom. Zasada ta nie oznacza proporcjonalnego obniżenia każdej zadeklarowanej podstawy. Składki zdrowotnej nie zmniejsza się proporcjonalnie ze względu na zawieszenie działalności przez część miesiąca – za miesiąc, w którym działalność była aktywna choćby przez jego część, składkę należną z działalności ustala się za cały miesiąc. Za pełny miesiąc kalendarzowy zawieszenia składka zdrowotna z działalności nie jest należna. Niezależnie od zasad dotyczących zawieszenia przepisy przewidują również odrębne przypadki zwolnienia niektórych przedsiębiorców z obowiązku opłacania składki zdrowotnej po spełnieniu szczególnych warunków.

Przykład 2. Zawieszenie w czasie ulgi

Marek rozpoczął działalność 1 maja i korzystał z ulgi na start. Z powodu opóźnienia inwestycji klienta zawiesił firmę od 1 lipca do 31 sierpnia. W tym czasie opłacił jedynie wcześniej zamówiony hosting. Po wznowieniu działalności 1 września nie odzyska dwóch miesięcy ulgi – może korzystać z niej tylko do 31 października.

Czy w czasie ulgi na start płaci się składkę zdrowotną?

W okresie aktywnego korzystania z ulgi na start ubezpieczenie zdrowotne jest obowiązkowe. Przedsiębiorca zgłasza się do niego na formularzu ZUS ZZA z kodem tytułu ubezpieczenia rozpoczynającym się od 05 40 i opłaca składkę zdrowotną ustaloną dla swojej formy opodatkowania. Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego istnieje niezależnie od zwolnienia z obowiązkowych składek na ubezpieczenia społeczne.

W pełnym miesiącu zawieszenia działalności obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu firmy nie występuje, dlatego nie opłaca się wówczas składki zdrowotnej. Prawo do świadczeń finansowanych ze środków publicznych wygasa jednak dopiero po 30 dniach od ustania obowiązku ubezpieczenia, chyba że dana osoba ma inny tytuł do ochrony. Przed dłuższą przerwą warto więc sprawdzić swoją sytuację ubezpieczeniową.

Jak zawieszenie działalności wpływa na świadczenia i emeryturę?

W okresie korzystania z ulgi na start nie opłaca się składek społecznych. Z tytułu działalności gospodarczej nie podlega się więc ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu ani chorobowemu. Oznacza to, że:

• ubezpieczenie emerytalne nie jest w tym czasie finansowane z firmy,
• okres ten nie buduje stażu ubezpieczeniowego z działalności gospodarczej,
• okres ten nie zwiększa kapitału emerytalnego.

Jest to skutek niepodlegania ubezpieczeniom, a nie samego zawieszenia działalności. Brak ubezpieczenia chorobowego oznacza, że z tytułu firmy nie przysługuje:

• zasiłek chorobowy,
• zasiłek opiekuńczy za okres opieki nad dzieckiem lub chorym członkiem rodziny,
• zasiłek macierzyński,
• świadczenie rehabilitacyjne.

Przedsiębiorca nie ma też prawa do świadczeń związanych z niezdolnością do pracy spowodowaną wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową, w tym zasiłku chorobowego i świadczenia rehabilitacyjnego z ubezpieczenia wypadkowego. Brak świadczenia rehabilitacyjnego wynika zatem z niepodlegania odpowiedniemu ubezpieczeniu.

Przy ustalaniu prawa do świadczeń bierze się jednak pod uwagę całą sytuację ubezpieczonego. Dana osoba może podlegać obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z innego tytułu, na przykład z umowy o pracę, i na tej podstawie nabywać określone prawa. Sama składka na ubezpieczenie zdrowotne zapewnia dostęp do leczenia, ale nie daje prawa do świadczeń pieniężnych związanych z ubezpieczeniem chorobowym.

Dobrowolne ubezpieczenie chorobowe z działalności jest dostępne przedsiębiorcy, który z tej działalności podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. Wcześniejsze opłacanie składki zdrowotnej nie zastępuje jednak ubezpieczenia chorobowego i nie stanowi podstawy do wypłaty świadczeń pieniężnych.

Wznowienie działalności podczas lub po uldze na start

Datę wznowienia działalności gospodarczej można wskazać już we wniosku o zawieszenie albo zgłosić później do CEIDG. ZUS otrzymuje informację z ewidencji i zazwyczaj odtwarza wcześniejsze zgłoszenie do ubezpieczeń.

Jeżeli po wznowieniu wymagane jest samodzielne zgłoszenie, co do zasady należy dokonać go w ciągu 7 dni, jednak w przypadku Małego ZUS Plus przy wznowieniu lub odpowiedniej zmianie tytułu w styczniu termin wynosi do końca stycznia, a gdy byłby krótszy niż 7 dni – 7 dni od powstania obowiązku albo zmiany.

Wznowienie działalności w trakcie ulgi na start

Jeżeli ulga nadal trwa, właściwy będzie formularz ZUS ZZA i kod rozpoczynający się od 05 40.

Wznowienie działalności po zakończeniu ulgi

Jeżeli w okresie zawieszenia upłynęła ulga na start i zmienił się kod tytułu ubezpieczenia albo schemat podlegania ubezpieczeniom, po wznowieniu przedsiębiorca samodzielnie zgłasza się do ubezpieczeń odpowiednio na formularzu ZUS ZUA albo ZUS ZZA.

Przy składkach preferencyjnych kod tytułu ubezpieczenia zaczyna się od 05 70 albo 05 72 w przypadku osoby mającej prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy. Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności nie jest tym samym co prawo do renty.

Formularz ZUS można dołączyć do wniosku CEIDG albo przekazać bezpośrednio do ZUS.

Sprawdzenie kodu tytułu ubezpieczenia

Kod tytułu ubezpieczenia wskazuje, z jakiego rozwiązania korzysta przedsiębiorca, dlatego warto sprawdzić jego poprawność przed wysłaniem dokumentów.

Ubezpieczenie chorobowe po wznowieniu

Po wznowieniu działalności przedsiębiorca, który przed zawieszeniem podlegał dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu, nie musi zgłaszać się do niego ponownie, o ile po wznowieniu nadal spełnia warunki do podlegania temu ubezpieczeniu, w szczególności obowiązkowo podlega z działalności ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. Jeżeli po wznowieniu wymagane jest zgłoszenie do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego, objęcie nim następuje od dnia wskazanego w zgłoszeniu, nie wcześniej niż od dnia jego złożenia, z wyjątkiem terminowego zgłoszenia dokonanego w związku z powstaniem obowiązku ubezpieczeń emerytalnego i rentowych.

Samo korzystanie z preferencyjnej podstawy wymiaru składek nie przesądza o możliwości przystąpienia do ubezpieczenia chorobowego. W przypadku zbiegu kilku tytułów do ubezpieczeń należy najpierw ustalić, czy ubezpieczenia emerytalne i rentowe z działalności są obowiązkowe.

Co do zasady przy dobrowolnym ubezpieczeniu chorobowym okres wyczekiwania wynosi 90 dni, z uwzględnieniem wcześniejszych okresów ubezpieczenia i ustawowych wyjątków, przy czym na prawo przedsiębiorcy do świadczenia wpływają również pozostałe ustawowe warunki, w tym zasady dotyczące zadłużenia składkowego. Dokumenty zgłoszeniowe i rozliczenia ZUS należy dostosować do daty wznowienia działalności oraz aktualnego schematu podlegania ubezpieczeniom.

Co po uldze na start?

Po zakończeniu ulgi na start przedsiębiorca nie musi automatycznie przechodzić na standardową podstawę wymiaru składek społecznych. Jeżeli spełnia warunki korzystania z preferencyjnej podstawy, może opłacać składki na ubezpieczenia społeczne od zadeklarowanej kwoty, nie niższej niż 30% minimalnego wynagrodzenia, przez 24 miesiące kalendarzowe.

Jeżeli przedsiębiorca wykorzystał pełny okres ulgi na start, 24-miesięczny okres korzystania z preferencyjnej podstawy rozpoczyna się od dnia następującego po zakończeniu ulgi. Zawieszenie działalności bezpośrednio po zakończeniu ulgi na start nie przesuwa początku tego okresu. Zawieszenie działalności przypadające w trakcie 24-miesięcznego okresu również nie zatrzymuje ani nie wydłuża jego biegu, a okres zawieszenia wlicza się do czasu korzystania z preferencji.

Po zakończeniu dostępnych ulg i preferencji obowiązek opłacania składek społecznych z działalności należy ustalić z uwzględnieniem zasad podlegania ubezpieczeniom społecznym oraz ewentualnego zbiegu tytułów do ubezpieczeń. Jeżeli działalność gospodarcza nie stanowi obowiązkowego tytułu do ubezpieczeń społecznych ze względu na inny tytuł ubezpieczeniowy, samo zakończenie okresu preferencji nie powoduje obowiązku opłacania składek społecznych z działalności.

Przy najniższej preferencyjnej podstawie przedsiębiorca zazwyczaj nie opłaca składek na Fundusz Pracy ani Fundusz Solidarnościowy. Przy zbiegu tytułów składki na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy mogą być należne, gdy przedsiębiorca podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z uwzględnianych tytułów, a łączna podstawa ich wymiaru osiąga co najmniej minimalne wynagrodzenie, z zastrzeżeniem ustawowych zwolnień.

Po uldze na start samo kontynuowanie działalności objętej tą ulgą nie wyklucza preferencyjnej podstawy; należy jednak uwzględnić wyłączenia z art. 18a ust. 2, w tym prowadzenie innej pozarolniczej działalności obecnie lub w okresie ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych przed rozpoczęciem obecnej działalności. Z preferencji nie może również skorzystać przedsiębiorca, który wykonuje działalność gospodarczą na rzecz byłego pracodawcy, jeżeli przed dniem rozpoczęcia tej działalności, w bieżącym lub poprzednim roku kalendarzowym, wykonywał na jego rzecz w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy czynności wchodzące w zakres obecnie wykonywanej działalności gospodarczej. Warunki korzystania ze składek preferencyjnych są częściowo podobne do warunków ulgi na start, jednak prawo do każdej z tych preferencji należy oceniać odrębnie.

Składki preferencyjne a Mały ZUS Plus

Określenie „mały ZUS” bywa używane w odniesieniu do składek preferencyjnych, ale Mały ZUS Plus jest innym rozwiązaniem.

Składki preferencyjne po uldze na start

W przypadku preferencji po uldze na start minimalna podstawa wynosi 30% minimalnego wynagrodzenia, a okres korzystania z niższych składek trwa 24 miesiące.

Mały ZUS Plus

Mały ZUS Plus uzależnia podstawę składek społecznych od dochodu z poprzedniego roku i jest dostępny po spełnieniu dodatkowych warunków, w tym limitu przychodu. W 2026 r.:

• limit przychodu uprawniający do Małego ZUS Plus wynosi 120 000 zł za poprzedni rok,
• przy krótszym okresie prowadzenia działalności gospodarczej limit ustala się proporcjonalnie,
• z Małego ZUS Plus można korzystać przez 36 miesięcy kalendarzowych w każdym 60-miesięcznym okresie prowadzenia działalności gospodarczej,
• miesiąc, w którym działalność była wykonywana lub ulga stosowana choćby przez jeden dzień, liczy się jako pełny miesiąc odpowiedniego limitu.

Od 2026 r. obowiązuje nowy limit 36 miesięcy Małego ZUS Plus w każdym 60-miesięcznym okresie, niezależnie od korzystania z ulgi przed 2026 r., przy czym osoby uprawnione na podstawie art. 112a ustawy systemowej zachowują niewykorzystaną część dodatkowych 12 miesięcy ulgi związanych z korzystaniem z Małego ZUS Plus w 2023 r.

Mały ZUS Plus dotyczy składek na ubezpieczenia społeczne, a nie składki zdrowotnej. Z ulgi nie można skorzystać, jeżeli w poprzednim roku kalendarzowym działalność gospodarczą prowadzono przez mniej niż 60 dni albo jeżeli przedsiębiorca spełnia warunki do opłacania preferencyjnych składek społecznych. Konieczne jest również spełnienie pozostałych warunków Małego ZUS Plus, w tym warunku dotyczącego limitu przychodu z poprzedniego roku. Osoba rozpoczynająca działalność gospodarczą po raz pierwszy nie może skorzystać z Małego ZUS Plus w roku jej rozpoczęcia. W przypadku ponownego podjęcia działalności prawo do Małego ZUS Plus należy ocenić na podstawie warunków dotyczących poprzedniego roku oraz pozostałych ustawowych wyłączeń.

Typowa kolejność korzystania z ulg

Dla wielu nowych przedsiębiorców kolejność wygląda następująco:

1. ulga na start,
2. 24 miesiące składek preferencyjnych,
3. Mały ZUS Plus – o ile spełnione są wymagane warunki.

Ocena prawa do Małego ZUS Plus wymaga uwzględnienia przychodu, dochodu oraz liczby dni prowadzenia działalności gospodarczej.

Kiedy obowiązują pełne składki?

Po wykorzystaniu dostępnych ulg i preferencji przedsiębiorca przechodzi na standardowe zasady ustalania podstawy składek społecznych, jeżeli z tytułu działalności podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. Samo zakończenie okresu ulgi lub preferencji nie przesądza więc o obowiązku opłacania składek społecznych z działalności – trzeba również uwzględnić ewentualny zbieg tytułów do ubezpieczeń.

Przykładowo przedsiębiorca zatrudniony jednocześnie na umowę o pracę może, po spełnieniu wymaganych warunków dotyczących podstawy składek ze stosunku pracy, nie podlegać obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z działalności. Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego należy oceniać odrębnie.

Jeżeli działalność pozostaje obowiązkowym tytułem do ubezpieczeń społecznych, po zakończeniu preferencji stosuje się standardowe zasady ustalania podstawy ich wymiaru. Wyższa podstawa składek może oznaczać większe bieżące obciążenia, ale wpływa również na wysokość świadczeń zależnych od podstawy wymiaru składek.

Czy po 60 miesiącach można ponownie skorzystać z ulgi na start?

Ponowne skorzystanie z ulgi na start jest możliwe, jeżeli od dnia ostatniego zawieszenia albo zakończenia działalności upłynęło co najmniej 60 miesięcy, a przedsiębiorca spełnia także pozostałe warunki wymagane do korzystania z ulgi. Okresu tego nie należy utożsamiać z 60 pełnymi miesiącami kalendarzowymi. Samo zawieszenie działalności nie powoduje automatycznego powstania nowego prawa do ulgi, jednak po wznowieniu działalności po upływie wymaganego okresu ulga na start może ponownie przysługiwać, jeżeli są spełnione wszystkie warunki jej zastosowania.

Nie należy jednak mylić tej zasady z krótką przerwą w okresie korzystania z ulgi na start. Zawieszenie działalności na miesiąc czy kilka miesięcy nie uruchamia nowego okresu ulgi. Warunek czasowy może zostać spełniony dopiero po wznowieniu działalności po co najmniej 60 miesiącach liczonych od jej ostatniego zawieszenia. Nadal trzeba przy tym uwzględnić relację z byłym pracodawcą oraz inne tytuły ubezpieczeniowe.

Jak zaplanować koszty firmy po wznowieniu?

Przed wznowieniem działalności warto uporządkować najważniejsze kwestie wpływające na wysokość przyszłych obciążeń.

1. Ustalić datę zakończenia ulgi i aktualny kod ubezpieczenia – należy sprawdzić datę zakończenia ulgi oraz aktualny kod ubezpieczenia.
2. Sprawdzić prawo do składek preferencyjnych – trzeba ustalić, czy po wznowieniu nadal przysługuje prawo do opłacania składek preferencyjnych.
3. Określić wysokość składki zdrowotnej – należy uwzględnić sposób ustalania składki zdrowotnej. Przy podatku liniowym i skali podatkowej znaczenie ma dochód, natomiast przy ryczałcie progi składki zdrowotnej są powiązane z przeciętnym wynagrodzeniem w sektorze przedsiębiorstw.
4. Sprawdzić zmiany wpływające na rozliczenia – należy zweryfikować, czy podczas przerwy zmieniła się forma opodatkowania lub inne okoliczności wpływające na rozliczenia. Podatek dochodowy i składki są odrębnymi obciążeniami.
5. Zweryfikować daty rozpoczęcia, zawieszenia i wznowienia działalności – rozpoczęcia działalności gospodarczej nie należy utożsamiać wyłącznie z datą wpisu, jeżeli we wniosku wskazano inny dzień faktycznego startu. Dla osób fizycznych kluczowe są prawidłowe daty rozpoczęcia działalności gospodarczej, jej zawieszenia i wznowienia.
6. Zaplanować terminy opłacania składek – zawieszenie działalności gospodarczej nie przesuwa automatycznie terminów wynikających z wcześniejszych zdarzeń. Harmonogram opłacania składek warto uwzględnić w planie rozwoju firmy, zwłaszcza przed przejściem na pełne składki. Termin ich opłacania po wznowieniu wynika z zasad właściwych dla danego płatnika.

W codziennym porządkowaniu dokumentów może pomóc funkcja samodzielnej księgowości, która ułatwia bieżące rozliczenia przedsiębiorcy. Kolejność ulg i związanych z nimi obowiązków szerzej omawia również pillar page „ZUS dla nowych firm: ulgi krok po kroku”.

Podsumowanie

Relację między zawieszeniem działalności a ulgą na start można sprowadzić do jednej kluczowej zasady: przerwa nie zatrzymuje biegu ulgi. Za pełne miesiące zawieszenia nie opłacasz składek na ubezpieczenia społeczne ani składki zdrowotnej, ale niewykorzystany w praktyce czas nie wraca po wznowieniu firmy. Brak obowiązku opłacania składek nie wydłuża ustawowego okresu preferencji.

Po zakończeniu ulgi warto sprawdzić prawo do 24 miesięcy niższych składek, a następnie możliwość skorzystania z Małego ZUS Plus. Najważniejsze jest prawidłowe ustalenie dat, kodu ubezpieczenia i formularza ZUS odpowiedniego dla twojej sytuacji.

FAQ – najczęściej zadawane pytania o ulgę na start a zawieszenie działalności

Źródła:

1. https://eli.gov.pl/api/acts/DU/2024/236/text.html
2. https://eli.gov.pl/eli/DU/1998/887/tj
3. https://www.zus.pl/en/-/ulga-na-start-preferencyjna-podstawa-dzialalnosc-nieewidencjonowana-jakie-sa-warunki-uprawnienia-i-skutk-1
4. https://www.zus.pl/en/firmy/rozliczenia-z-zus/skladki-preferencyjne
5. https://www.zus.pl/en/-/%E2%80%9Ema%C5%82y-zus-plus-nowe-zasady-od-2026-r.?redirect=%2Fo-zus%2Faktualnosci%2F-%2Fasset_publisher%2Faktualnosci%2Frss
6. https://www.zus.pl/firmy/zgloszenie-platnika/firmy/zgloszenie-przedsiebiorcy-ceidg
7. https://www.zus.pl/documents/10182/167561/1011_15%2BABC_platnika_skladek_skladki_na_ubezpieczenia_wlasne.pdf/cd145d00-c406-48b9-991a-4a427769282a
8. https://www.zus.pl/pl/firmy/przedsiebiorco-przeczytaj-wazne/kalkulator-skladki-zdrowotnej
9. https://biznes.gov.pl/pl/portal/00274