Mały ZUS a zawieszenie działalności i etat

Zawieszenie działalności nie powoduje automatycznej utraty prawa do Małego ZUS Plus. W 2026 r. przedsiębiorca może po wznowieniu działalności nadal korzystać z ulgi, jeżeli spełnia jej warunki i nie wykorzystał przysługującego limitu. Po wznowieniu działalności wpisanej do CEIDG ZUS odtwarza ubezpieczenia zgodnie z ostatnim zgłoszeniem sprzed zawieszenia. W przypadku Małego ZUS Plus trzeba jednak uwzględnić szczególne zasady zgłoszeniowe. Korzystanie z ulgi zgłasza się na formularzu ZUS ZUA albo ZUS ZZA z kodem rozpoczynającym się od 05 90 albo 05 92, a gdy w związku ze wznowieniem wymagane jest takie zgłoszenie, należy zachować właściwy termin.

Jeżeli przedsiębiorca skutecznie zgłosił się do Małego ZUS Plus wcześniej w tym samym roku, następnie zawiesił działalność i jeszcze w tym samym roku ją wznowił, może zachować prawo do ulgi również wtedy, gdy zgłoszenie po wznowieniu zostało przekazane po terminie, pod warunkiem że nadal spełnia warunki Małego ZUS Plus i nie wykorzystał przysługującego limitu. Temat ten jest szczególnie ważny dla osób prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą, które planują przerwę w działalności, wznawiają firmę albo łączą działalność z zatrudnieniem na etacie. Niedochowanie terminu zgłoszenia może skutkować utratą prawa do Małego ZUS Plus do końca danego roku kalendarzowego wtedy, gdy terminowe zgłoszenie jest warunkiem skorzystania z ulgi.

Najważniejsze informacje

1. W okresie zawieszenia ustaje obowiązek ubezpieczeń społecznych z działalności, jednak przedsiębiorca może dobrowolnie podlegać ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym
2. Po wznowieniu działalności ZUS odtwarza ubezpieczenia sprzed zawieszenia. Przy Małym ZUS Plus trzeba jednak uwzględnić odrębne zasady zgłoszeniowe i właściwe terminy. Spóźnione zgłoszenie po wznowieniu w tym samym roku nie zawsze oznacza utratę prawa do ulgi.
3. Ulga na start i preferencyjne składki biegną również podczas zawieszenia, dlatego przerwa w działalności nie wydłuża okresu korzystania z tych ulg.
4. Etat z wynagrodzeniem co najmniej równym płacy minimalnej może wyłączyć obowiązek opłacania ubezpieczeń społecznych z firmy. Zwykle nadal trzeba jednak opłacać składkę zdrowotną.

Co zawieszenie działalności oznacza dla składek ZUS?

Zawieszenie działalności gospodarczej jest formalną przerwą w prowadzeniu biznesu, a nie jego likwidacją. Przedsiębiorca wpisany do CEIDG może zawiesić jednoosobową działalność na czas określony lub bezterminowo, zasadniczo na co najmniej 30 dni, jeśli nie zatrudnia pracowników.

Kiedy możliwe jest zawieszenie działalności?

Przedsiębiorca może co do zasady zawiesić działalność, jeżeli nie zatrudnia pracowników. Zawieszenie jest możliwe również wtedy, gdy przedsiębiorca zatrudnia wyłącznie pracowników przebywających na:

• urlopie macierzyńskim,
• urlopie na warunkach urlopu macierzyńskiego,
• uzupełniającym urlopie macierzyńskim,
• urlopie wychowawczym,
• urlopie opiekuńczym,
• urlopie rodzicielskim.

Aby przedsiębiorca mógł zawiesić działalność na tej podstawie, pracownik korzystający z urlopu rodzicielskiego nie może łączyć tego urlopu z wykonywaniem pracy u pracodawcy, który go udzielił. Jeżeli w czasie zawieszenia pracownik zakończy korzystanie z jednego z tych urlopów albo złoży wniosek o łączenie urlopu rodzicielskiego z pracą u tego pracodawcy, ma prawo do wynagrodzenia jak za przestój do zakończenia okresu zawieszenia działalności.

Co można robić podczas zhawieszenia?

W okresie zawieszenia przedsiębiorca nie może wykonywać działalności gospodarczej ani osiągać bieżących przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej. Może jednak wykonywać określone czynności związane z prowadzoną wcześniej działalnością, w szczególności:

• wykonywać czynności niezbędne do zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów, w tym rozwiązywać zawarte wcześniej umowy,
• przyjmować należności powstałe przed zawieszeniem,
• zbywać własne środki trwałe i wyposażenie,
• osiągać przychody finansowe, w tym związane z działalnością prowadzoną przed zawieszeniem.

Jednocześnie przedsiębiorca jest obowiązany regulować zobowiązania powstałe przed datą zawieszenia działalności.

Sprzedaż własnych środków trwałych lub wyposażenia jest dozwolona również w okresie zawieszenia. Taką sprzedaż należy rozliczyć i udokumentować zgodnie z zasadami właściwymi dla danej transakcji, w tym wystawić fakturę lub zaewidencjonować sprzedaż na kasie fiskalnej, jeżeli taki obowiązek wynika z przepisów. 

Jak zawieszenie wpływa na składki ZUS?

Zawieszenie działalności powoduje ustanie obowiązku ubezpieczeń z tytułu prowadzenia firmy. Po otrzymaniu informacji z CEIDG ZUS przygotowuje wyrejestrowanie płatnika i przedsiębiorcy. W praktyce oznacza to, że za pełne miesiące zawieszenia nie trzeba opłacać składek społecznych ani składki zdrowotnej z działalności.

Jeżeli ubezpieczenia społeczne z działalności trwają tylko przez część miesiąca, proporcjonalnemu zmniejszeniu podlega wyłącznie najniższa obowiązująca przedsiębiorcę podstawa wymiaru składek, a nie każda zadeklarowana podstawa.

Składka zdrowotna jest natomiast miesięczna i niepodzielna. Jeśli ubezpieczeniu zdrowotnemu z działalności podlegano choćby przez jeden dzień danego miesiąca, może powstać obowiązek zapłaty pełnej składki zdrowotnej za ten miesiąc.

Czy podczas zawieszenia trzeba składać deklaracje do ZUS?

Za pełne miesiące zawieszenia, jeżeli przedsiębiorca nie rozlicza innych ubezpieczonych, co do zasady nie składa bieżących dokumentów rozliczeniowych do ZUS. Dokumenty mogą być jednak wymagane:

• za miesiąc, w którym zawieszono lub wznowiono działalność,
• gdy przedsiębiorca nadal rozlicza inne osoby,
• gdy konieczne jest złożenie korekty,
• w związku z rocznym rozliczeniem składki zdrowotnej.

Zawieszenie działalności nie zwalnia z rocznego rozliczenia składki zdrowotnej, jeżeli przedsiębiorca za dany rok podlega temu obowiązkowi. Dotyczy to również przedsiębiorcy, który w trakcie roku zawiesił lub zakończył działalność, ale podlegał ubezpieczeniu zdrowotnemu z działalności choćby przez jeden dzień

Czy zawieszenie przerywa ulgę Mały ZUS Plus?

Pełny miesiąc zawieszenia nie jest automatycznie pomijany przy obliczaniu 36-miesięcznego limitu Małego ZUS Plus. Jeżeli w czasie zawieszenia przedsiębiorca dobrowolnie podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym i ustala podstawę tych składek na zasadach Małego ZUS Plus, miesiąc ten wlicza się do limitu 36 miesięcy. Pełny miesiąc zawieszenia, w którym działalność nie była prowadzona ani jednego dnia, nie wlicza się natomiast do 60-miesięcznego okresu prowadzenia działalności. Od 2026 r. zasadą jest możliwość korzystania z Małego ZUS Plus przez 36 miesięcy w każdym 60-miesięcznym okresie prowadzenia działalności, jednak przedsiębiorcy z niewykorzystanym prawem do dodatkowych 12 miesięcy na podstawie art. 112a ustawy systemowej mogą wykorzystać pozostałą część tego dodatkowego limitu także po 2025 r.

Do limitu 36 miesięcy wlicza się jako pełny miesiąc każdy miesiąc kalendarzowy, w którym przedsiębiorca korzystał z Małego ZUS Plus przez co najmniej jeden dzień. Pierwszy 60-miesięczny okres rozpoczyna się od pierwszego miesiąca po grudniu 2025 r., w którym przedsiębiorca zaczyna korzystać z Małego ZUS Plus. Od tego momentu do okresu 60 miesięcy wlicza się jako pełny miesiąc każdy miesiąc kalendarzowy, w którym działalność gospodarcza była prowadzona przez co najmniej jeden dzień.

Samo zawieszenie nie powoduje więc utraty ulgi Mały ZUS Plus. Nie należy jednak bez dodatkowego wyjaśnienia pisać, że zawieszenie „nie przerywa biegu” Małego ZUS Plus.

Przykład 1. Trzymiesięczne zawieszenie w 2026 r.

Przedsiębiorca korzystał z Małego ZUS Plus od 1 stycznia 2026 r. Od 1 marca do 31 maja jego działalność była zawieszona, a 1 czerwca została wznowiona. Po wznowieniu przedsiębiorca nadal korzystał z Małego ZUS Plus. Jeżeli w okresie zawieszenia nie podlegał dobrowolnie ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym i nie ustalał podstawy składek na zasadach Małego ZUS Plus, marzec, kwiecień i maj nie wliczają się do 36-miesięcznego limitu korzystania z ulgi. Do tego limitu wliczają się natomiast styczeń, luty i czerwiec. Jeżeli jednak w okresie zawieszenia przedsiębiorca dobrowolnie podlegał ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym i ustalał podstawę składek na zasadach Małego ZUS Plus, każdy miesiąc, w którym stosował te zasady, wlicza się do 36-miesięcznego limitu. Pełne miesiące zawieszenia, w których działalność nie była prowadzona ani przez jeden dzień, nie wliczają się natomiast do 60-miesięcznego okresu prowadzenia działalności.

Jakie warunki trzeba spełnić po wznowieniu działalności?

Zawieszenie działalności nie wyklucza korzystania z Małego ZUS Plus, jednak po wznowieniu nadal trzeba spełniać wszystkie ustawowe kryteria. Do najważniejszych warunków należą:

• limit przychodu – przychód z działalności gospodarczej osiągnięty w poprzednim roku kalendarzowym nie może przekroczyć 120 000 zł,
• odpowiednio obniżony próg przychodów – jeśli działalność była prowadzona tylko przez część poprzedniego roku, limit 120 000 zł obniża się proporcjonalnie,
• minimalny okres prowadzenia działalności – działalność musi być prowadzona przez co najmniej 60 dni w poprzednim roku.

Jeśli działalność była prowadzona tylko przez część poprzedniego roku, kwotę 120 000 zł dzieli się przez liczbę dni poprzedniego roku, a następnie mnoży przez liczbę dni prowadzenia działalności gospodarczej. Długie zawieszenie może więc wpłynąć na prawo do ulgi w kolejnym roku.

Jeżeli z powodu długiego zawieszenia nie zostanie osiągnięte minimum 60 dni prowadzenia działalności, nie będzie można skorzystać z ulgi w następnym roku, nawet jeśli przychód i dochód były bardzo niskie. Mały ZUS Plus nie przysługuje również między innymi w następujących sytuacjach:

Wyłączenie z Małego ZUS Plus dotyczy przedsiębiorcy, który wykonuje działalność gospodarczą na rzecz byłego pracodawcy, dla którego przed rozpoczęciem tej działalności, w bieżącym lub poprzednim roku kalendarzowym, wykonywał w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy czynności wchodzące w zakres wykonywanej działalności gospodarczej. Sam fakt podjęcia zatrudnienia już po rozpoczęciu działalności gospodarczej nie powoduje automatycznie utraty prawa do Małego ZUS Plus.

Wysokość podstawy składek społecznych zależy od przeciętnego miesięcznego dochodu osiągniętego w poprzednim roku. W 2026 r. podstawa ustalona na zasadach Małego ZUS Plus mieści się w przedziale 1 441,80 – 5 652 zł, ale na podstawie art. 18c ust. 8 ubezpieczony może za dany miesiąc zadeklarować podstawę wyższą niż tak ustalona. Mały ZUS Plus dotyczy wyłącznie ubezpieczeń społecznych, a nie składki zdrowotnej. Ubezpieczenie zdrowotne rozlicza się osobno, zależnie od formy opodatkowania i wyników działalności.

Odwieszenie działalności a ZUS: co dzieje się automatycznie?

Informacja o wznowieniu działalności gospodarczej wpisanej do CEIDG trafia do ZUS. Na jej podstawie ZUS wznawia ubezpieczenia według stanu sprzed zawieszenia i przygotowuje odpowiednie dokumenty.

Wznowienie działalności nie wymaga ponownego zgłaszania się do obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego, rentowych i wypadkowego.

Czy po wznowieniu działalności trzeba ponownie zgłosić Mały ZUS Plus?

Po wznowieniu działalności wpisanej do CEIDG ZUS co do zasady odtwarza ubezpieczenia zgodnie z ostatnim zgłoszeniem sprzed zawieszenia. W przypadku Małego ZUS Plus trzeba jednak uwzględnić szczególne zasady zgłoszeniowe: ZUS wskazuje, że korzystanie z ulgi zgłasza się na formularzu ZUS ZUA albo ZUS ZZA z kodem rozpoczynającym się od 05 90 albo 05 92. Jeżeli wymagane zgłoszenie jest związane ze wznowieniem działalności po 24 stycznia albo w innym miesiącu niż styczeń, termin na jego przekazanie wynosi co do zasady 7 dni od wznowienia działalności. Jeżeli przedsiębiorca skutecznie zgłosił się do Małego ZUS Plus wcześniej w tym samym roku, następnie zawiesił działalność i jeszcze w tym samym roku ją wznowił, może zachować prawo do ulgi także wtedy, gdy zgłoszenie po wznowieniu zostało przekazane po terminie, jeżeli nadal spełnia warunki Małego ZUS Plus i nie wykorzystał przysługującego limitu 36 miesięcy.

Kiedy może być potrzebne samodzielne zgłoszenie?

Automatyczne odtworzenie wcześniejszych ubezpieczeń nie oznacza jednak, że każda zmiana zostanie uwzględniona bez dodatkowego działania. ZUS odtwarza schemat na podstawie danych sprzed zawieszenia.

Samodzielne zgłoszenie może być konieczne, jeśli w czasie przerwy:

• wygasło prawo do preferencji,
• rozpoczęto pracę na etacie,
• dopiero wybrano Mały ZUS Plus.

Jakie terminy obowiązują przy Małym ZUS Plus?

Jeżeli zgłoszenie do Małego ZUS Plus jest wymagane w związku z rozpoczęciem lub wznowieniem działalności w styczniu, co do zasady należy go dokonać do końca stycznia. W 2026 r. termin ten upłynął 2 lutego, ponieważ 31 stycznia przypadał w sobotę. Jeżeli przy rozpoczęciu lub wznowieniu działalności w styczniu do końca miesiąca pozostało mniej niż 7 dni, zgłoszenia dokonuje się w terminie 7 dni od powstania obowiązku ubezpieczenia.

Podobne zasady dotyczą wymaganej w styczniu zmiany kodu tytułu ubezpieczenia związanej z Małym ZUS Plus. Jeżeli termin do końca stycznia byłby krótszy niż 7 dni, na dokonanie zmiany przysługuje 7 dni od jej zaistnienia. W pozostałych przypadkach, gdy wymagane jest zgłoszenie lub zmiana związana z Małym ZUS Plus, termin wynosi 7 dni od rozpoczęcia lub wznowienia działalności albo od zaistnienia zmiany. 

ZUS ZUA czy ZUS ZZA po odwieszeniu firmy?

ZUS ZUA służy do zgłoszenia osoby zarówno do ubezpieczeń społecznych, jak i do ubezpieczenia zdrowotnego. Formularz ZUS ZZA służy natomiast do zgłoszenia wyłącznie do ubezpieczenia zdrowotnego. Jeżeli po wznowieniu trzeba dokonać nowego zgłoszenia lub zgłosić zmianę, wybór formularza zależy od sytuacji ubezpieczeniowej przedsiębiorcy:

W formularzu ZUS ZUA przedsiębiorca wskazuje właściwy kod tytułu ubezpieczenia oraz zakres ubezpieczeń. ZUS ZZA będzie odpowiedni, gdy z działalności wynika wyłącznie obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego. Samo rozpoczęcie pracy na etacie nie zmienia kodu 05 90/05 92 przedsiębiorcy nadal spełniającego warunki Małego ZUS Plus, lecz może zmienić zakres ubezpieczeń i wymagać zgłoszenia na ZUS ZZA zamiast ZUS ZUA.

Jeżeli ZUS odtworzy przedsiębiorcy nieaktualny schemat ubezpieczeń, należy go skorygować. Najczęściej wymaga to wyrejestrowania z dotychczasowym kodem i przekazania formularza ZUS ZUA albo ZUS ZZA z prawidłowymi danymi. Brak terminowego zgłoszenia z właściwym kodem może zostać uznany przez ZUS za rezygnację z Małego ZUS Plus, ale tylko wtedy, gdy takie zgłoszenie było wymagane.

Jaki ZUS po odwieszeniu działalności w 2026 r.?

Odpowiedź zależy od tego, z jakiej ulgi przedsiębiorca korzystał przed zawieszeniem, czy nadal spełnia jej warunki oraz czy ma inny tytuł do ubezpieczeń. Po wznowieniu może wrócić do Małego ZUS Plus, składek preferencyjnych, pełnych składek nazywanych potocznie dużym ZUS albo opłacać wyłącznie składkę zdrowotną.

W 2026 r. minimalne wynagrodzenie wynosi 4 806 zł brutto. Jeśli podstawa ubezpieczeń z etatu osiąga co najmniej tę kwotę, obowiązkowe ubezpieczenia społeczne wynikają ze stosunku pracy, a z działalności przedsiębiorca zgłasza się zasadniczo tylko do ubezpieczenia zdrowotnego na formularzu ZUS ZZA.

Jeżeli w umowie o pracę nie zagwarantowano co najmniej minimalnego wynagrodzenia, a podstawa wymiaru składek z etatu w przeliczeniu na miesiąc jest niższa od minimalnego wynagrodzenia, z działalności obowiązkowe są ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe, natomiast ubezpieczenie chorobowe jest dobrowolne. Jeżeli przedsiębiorca był wcześniej zgłoszony z działalności tylko do ubezpieczenia zdrowotnego, powinien wyrejestrować się na ZUS ZWUA, a następnie zgłosić do ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego na ZUS ZUA. Podstawę składek ustala się według zasad właściwych dla jego sytuacji.

Sam etat nie pozbawia prawa do Małego ZUS Plus. Ulga może mieć znaczenie również wtedy, gdy przedsiębiorca czasowo nie opłaca składek społecznych z firmy ze względu na zbieg tytułów do ubezpieczeń. Po zakończeniu zatrudnienia albo obniżeniu podstawy z umowy o pracę Mały ZUS Plus może ponownie określać podstawę składek społecznych, jeśli przedsiębiorca nadal spełnia pozostałe warunki i terminowo dokona wymaganego zgłoszenia.

Przykład 2. Wznowienie firmy i rozpoczęcie etatu

Pani Marta zawiesiła firmę na trzy miesiące, a podczas przerwy rozpoczęła pracę na etacie z wynagrodzeniem 6 200 zł brutto. Po wznowieniu działalności nadal spełnia warunki Małego ZUS Plus, ale obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym podlega z tytułu umowy o pracę. Z działalności zgłasza się więc na formularzu ZUS ZZA z właściwym kodem. Po zakończeniu etatu powinna w terminie zmienić zgłoszenie na ZUS ZUA.

Czy zawieszenie przedłuża ulgę na start i preferencyjny ZUS?

Zawieszenie działalności nie zatrzymuje biegu okresów ulgi na start ani preferencyjnych składek ZUS.

1. Ulga na start trwa 6 miesięcy.
   Jeśli działalność zostanie zawieszona w trzecim miesiącu ulgi na start i wznowiona po czterech miesiącach, sześciomiesięczny okres może już upłynąć.
2. Preferencyjne składki ZUS można opłacać przez 24 pełne miesiące kalendarzowe od objęcia ubezpieczeniami społecznymi.
   Miesiące zawieszenia wliczają się do 24-miesięcznego okresu preferencyjnych składek.

Po wznowieniu nie można kontynuować ulgi wyłącznie dlatego, że podczas przerwy nie opłacano składek. Każda z tych preferencji jest rozliczana na innych zasadach.

Kolejność korzystania z ulg wyjaśnia materiał: „ZUS dla nowych firm: ulgi krok po kroku”.

Mały ZUS po 5 latach od zawieszenia

Po co najmniej 60 miesiącach od ostatniego zawieszenia lub zakończenia działalności przedsiębiorca może być traktowany jak osoba ponownie rozpoczynająca prowadzenie firmy na potrzeby ulgi na start. Warunek ten wynika z ustawy z 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców. Pozwala ona przez 6 miesięcy nie podlegać obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym osobie, która rozpoczyna działalność po raz pierwszy albo podejmuje ją ponownie po takiej przerwie.

Trzeba również spełnić warunek dotyczący niewykonywania na rzecz byłego pracodawcy tych samych czynności, które były wykonywane na etacie przed rozpoczęciem działalności, w bieżącym lub poprzednim roku kalendarzowym. Po uldze na start można skorzystać z preferencyjnych składek, jeśli spełnione są odrębne warunki określone w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych.

Mały ZUS po 5 latach od zawieszenia nie uruchamia się automatycznie. Po tak długiej przerwie przedsiębiorca może najpierw nabyć prawo do ulgi na start i preferencyjnych składek. Mały ZUS Plus stosuje się dopiero wtedy, gdy nie przysługuje już preferencyjna podstawa, a działalność była prowadzona przez wymaganą liczbę dni w poprzednim roku.

Ponowne otwarcie działalności gospodarczej a Mały ZUS

Wznowienie zawieszonego wpisu i założenie nowej działalności po wykreśleniu z CEIDG to dwie różne sytuacje:

• wznowienie działalności oznacza kontynuację tej samej działalności gospodarczej;
• ponowne otwarcie działalności po jej zamknięciu wymaga sprawdzenia, ile czasu upłynęło od zakończenia poprzedniej działalności.

Samo wykreślenie wpisu i szybkie założenie nowej firmy nie odnawia prawa do:

• ulgi na start,
• preferencyjnych składek,
• Małego ZUS Plus.

ZUS uwzględnia wcześniejsze okresy prowadzenia działalności, a nie tylko numer aktualnego wpisu w CEIDG. Nie można więc ponownie skorzystać z preferencji wyłącznie dzięki formalnemu zamknięciu i ponownemu zarejestrowaniu biznesu.

Co w przypadku dłuższej przerwy?

Jeśli przerwa trwała co najmniej 60 miesięcy, sytuacja może wyglądać inaczej ze względu na możliwe prawo do ulgi na start. Nadal trzeba jednak sprawdzić wszystkie warunki, daty oraz relację z byłym pracodawcą.

Mały ZUS Plus a zawieszenie działalności w poprzednim roku

Długie zawieszenie może obniżyć proporcjonalny limit przychodów, a jednocześnie sprawić, że przedsiębiorca nie osiągnie wymaganych 60 dni prowadzenia działalności w poprzednim roku. Przed wyborem ulgi należy więc sprawdzić nie tylko roczny przychód, ale również dokładną liczbę dni prowadzenia firmy.

Dane o przychodach, dochodzie i formie opodatkowania wykazuje się w dokumentach rozliczeniowych ZUS DRA cz. II albo ZUS RCA cz. II. Dochód służy do ustalenia podstawy składek społecznych, natomiast przychód decyduje o spełnieniu limitu uprawniającego do ulgi.

Przy zasadach ogólnych lub podatku liniowym roczny dochód przyjmowany do Małego ZUS Plus powiększa się o składki na ubezpieczenia społeczne przedsiębiorcy i osób z nim współpracujących, jeżeli zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów. Szczególne zasady dotyczą przedsiębiorców, którzy w poprzednim roku stosowali ryczałt albo kartę podatkową. Rozliczanie się kartą podatkową połączone z korzystaniem ze zwolnienia podmiotowego z VAT wyklucza Mały ZUS Plus.

Forma opodatkowania wpływa również na sposób obliczania składki zdrowotnej. Mały ZUS Plus obniża podstawę składek społecznych, ale nie zmniejsza automatycznie składki zdrowotnej. Przedsiębiorca powinien więc osobno sprawdzić zasady obowiązujące przy skali podatkowej, podatku liniowym, ryczałcie lub karcie podatkowej.

Zawieszenie firmy a faktury, VAT i księgowość

W okresie zawieszenia przedsiębiorca nie może wykonywać działalności gospodarczej ani osiągać bieżących przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej. Może jednak wykonywać czynności dozwolone w okresie zawieszenia, w szczególności:

• przyjmować należności powstałe przed datą zawieszenia działalności,
• wykonywać czynności niezbędne do zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów,
• sprzedawać własne środki trwałe i wyposażenie.

Przedsiębiorca w okresie zawieszenia reguluje zobowiązania powstałe przed jego rozpoczęciem i może sprzedawać własne środki trwałe oraz wyposażenie, dokumentując sprzedaż zgodnie z obowiązującymi zasadami. Jeżeli podczas zawieszenia wykonuje czynności podlegające VAT, musi prawidłowo je rozliczyć. Przy zawieszeniu trwającym co najmniej 6 kolejnych miesięcy podatnik wykonujący takie czynności powinien zawiadomić właściwego naczelnika urzędu skarbowego przed zawieszeniem albo przed rozpoczęciem ich wykonywania w okresie zawieszenia, wskazując okres ich wykonywania.
Sprzedaż podlegającą obowiązkowi ewidencjonowania na kasie rejestrującej należy odpowiednio zaewidencjonować.

JPK_V7 i VAT w okresie zawieszenia

Podatnik VAT czynny co do zasady nie składa JPK_V7 za pełne okresy rozliczeniowe objęte zawieszeniem działalności. Zwolnienie to nie ma jednak zastosowania między innymi wtedy, gdy w okresie zawieszenia:

• dokonuje wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów,
• dokonuje importu usług albo nabywa towary, w odniesieniu do których jest podatnikiem VAT,
• ma obowiązek rozliczyć VAT z tytułu wykonanych czynności podlegających opodatkowaniu,
• ma obowiązek dokonania korekty podatku naliczonego,
• zawieszenie nie obejmuje pełnego okresu rozliczeniowego.

Samo wykonanie czynności zwolnionej z VAT nie powoduje obowiązku złożenia JPK_V7 za okres zawieszenia. W szczególności, jeżeli w okresie zawieszenia podatnik wykonuje czynność zwolnioną z VAT, nie powstaje z tego powodu obowiązek złożenia JPK_V7 za ten okres.

Zwolnienie ze składania JPK_V7 dotyczy wyłącznie pełnych okresów rozliczeniowych objętych zawieszeniem. Jeżeli zawieszenie nie obejmuje pełnego okresu rozliczeniowego, JPK_V7 należy złożyć za ten okres zgodnie z zasadami właściwymi dla danego sposobu rozliczania VAT. 

Co dzieje się po wznowieniu działalności?

Wznowienie działalności nie zmienia automatycznie formy opodatkowania ani danych rachunku firmowego. Podatnik wykreślony z rejestru VAT z powodu zawieszenia działalności przez co najmniej 6 kolejnych miesięcy zostaje jednak z dniem wznowienia automatycznie zarejestrowany ponownie ze statusem VAT, jaki miał przed zawieszeniem. Nie trzeba ponownie składać formularza VAT-R.

Zasada ta wynika z art. 96 ust. 9a pkt 1 i ust. 9g ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług. Po wznowieniu warto sprawdzić:

• czy automatyczne przywrócenie rejestracji VAT jest już widoczne w wykazie podatników,
• czy rachunek firmowy nadal działa i znajduje się na białej liście VAT,
• czy dane firmy są aktualne.

Uporządkowanie dokumentów, faktur kosztowych, terminów i rozliczeń po wznowieniu może ułatwić rozwiązanie do samodzielnej księgowości.

Najlepiej zacząć od sprawdzenia danych w CEIDG i eZUS, statusu VAT oraz dokumentacji księgowej, a dopiero potem wystawiać nowe faktury.

Jak złożyć wniosek o wznowienie?

Wniosek o wznowienie działalności można złożyć elektronicznie przy użyciu profilu zaufanego. Pozwala on również podpisać wniosek CEIDG, natomiast dokumenty ZUS można przesyłać przez eZUS lub program Płatnik. Przy składaniu formularza papierowego lub korzystaniu z wybranej opcji elektronicznej warto zachować potwierdzenie wysłania.

Jak przygotować się do wznowienia działalności?

Przed wznowieniem działalności warto przejść przez kilka kolejnych kroków:

1. Ustalić datę wznowienia i wykorzystane okresy ulg
   Należy ustalić datę wznowienia, liczbę wykorzystanych miesięcy ulgi oraz liczbę dni prowadzenia działalności w poprzednim roku.
2. Sprawdzić dane wpływające na rozliczenia z ZUS
   Trzeba zweryfikować przychody, dochód, formę opodatkowania, kod tytułu ubezpieczenia oraz ewentualny zbieg z etatem.
3. Sprawdzić, czy wcześniejszy schemat ubezpieczeń nadal jest prawidłowy
   Jeżeli wcześniejszy schemat nadal jest prawidłowy, ZUS odtworzy ubezpieczenia na podstawie informacji z CEIDG. Gdy zmieniła się wybrana opcja ubezpieczeń, konieczne będzie zgłoszenie na odpowiednim formularzu. ZUS ZUA służy do zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego, a ZUS ZZA wyłącznie do ubezpieczenia zdrowotnego.
4. Zweryfikować prawo do ulgi na start lub preferencyjnych składek
   Należy sprawdzić, czy nie upłynął okres ulgi na start lub preferencyjnych składek. Jeśli prawo do niższych składek wygasło, trzeba samodzielnie wyrejestrować się z niewłaściwego kodu i dokonać nowego zgłoszenia. ZUS nie oceni wszystkich warunków podatkowych i biznesowych.
5. Sprawdzić, czy potrzebne jest ponowne zgłoszenie do Małego ZUS Plus
   Po wznowieniu działalności przedsiębiorca korzystający z Małego ZUS Plus przekazuje odpowiednie zgłoszenie na formularzu ZUS ZUA albo ZUS ZZA z kodem rozpoczynającym się od 05 90 albo 05 92. Jeżeli działalność zostaje wznowiona po 24 stycznia albo w innym miesiącu, zgłoszenia dokonuje się w terminie 7 dni od wznowienia działalności. Jeżeli przedsiębiorca wcześniej w tym samym roku skutecznie zgłosił się do Małego ZUS Plus, następnie zawiesił działalność i jeszcze w tym samym roku ją wznowił, spóźnienie ze zgłoszeniem po wznowieniu nie musi pozbawić go prawa do ulgi, jeżeli nadal spełnia jej warunki i nie wykorzystał przysługującego limitu. Przy wznowieniu działalności w kolejnym roku trzeba ponownie sprawdzić prawo do Małego ZUS Plus i zastosować właściwy termin zgłoszenia. W 2026 r. termin przypadający na koniec stycznia upłynął 2 lutego. Zmiana okoliczności wpływających na kod tytułu ubezpieczenia lub zakres ubezpieczeń może również wymagać przekazania odpowiednich dokumentów zgłoszeniowych. 

Niedotrzymanie właściwego terminu może zostać potraktowane jako rezygnacja z ulgi do końca danego roku, ale tylko wtedy, gdy zgłoszenie rzeczywiście było wymagane.

Podsumowanie

Za pełne miesiące zawieszenia nie ma obowiązku opłacania składek z działalności, przy czym przedsiębiorca może dobrowolnie podlegać ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. Po wznowieniu działalności ZUS odtwarza ubezpieczenia sprzed zawieszenia, jednak przy Małym ZUS Plus trzeba dodatkowo uwzględnić właściwe zasady zgłoszeniowe i terminy. Jeżeli w związku ze wznowieniem wymagane jest zgłoszenie do Małego ZUS Plus, przekazuje się ZUS ZUA albo ZUS ZZA z kodem rozpoczynającym się od 05 90 albo 05 92. Przy zawieszeniu obejmującym część miesiąca najniższą podstawę wymiaru składek społecznych zmniejsza się proporcjonalnie do liczby dni podlegania ubezpieczeniom, natomiast składkę zdrowotną – jeżeli istnieje obowiązek jej opłacania z działalności – opłaca się za cały miesiąc. Pełne miesiące zawieszenia, w których działalność nie była prowadzona ani przez jeden dzień, nie wliczają się do 60-miesięcznego okresu prowadzenia działalności uwzględnianego przy Małym ZUS Plus. Zawieszenie nie zatrzymuje biegu ulgi na start ani 24-miesięcznego okresu preferencyjnych składek. Przed wznowieniem warto sprawdzić aktualne prawo do ulg, właściwy kod ubezpieczenia, ewentualny zbieg z etatem oraz status VAT.

FAQ – najczęściej zadawane pytania o mały zus a zawieszenie działalności

Źródła:

1. https://eli.gov.pl/eli/DU/2026/199/ogl
2. https://eli.gov.pl/api/acts/DU/2024/236/text.html
3. https://eli.gov.pl/api/acts/DU/2025/775/text/T/D20250775L.pdf
4. https://www.zus.pl/pl/firmy/rozliczenia-z-zus/skladki-preferencyjne
5. https://www.zus.pl/pl/baza-wiedzy/skladki-wskazniki-odsetki/skladki/wysokosc-skladek-na-ubezpieczenia-spoleczne
6. https://www.zus.pl/firmy/przedsiebiorco-przeczytaj-wazne/maly-zus-mdg-/maly-zus-mdg-pytania-i-odpowiedzi
7. https://www.zus.pl/en/pracujacy/system-ubezpieczen-spolecznych-w-polsce/zbieg-tytulow-do-ubezpieczen-spolecznych
8. https://biznes.gov.pl/pl/portal/00288
9. https://biznes.gov.pl/pl/portal/00237