Amortyzacja jednorazowa – kiedy można ją zastosować?

Amortyzacja jednorazowa pozwala zaliczyć wydatek na środek trwały do kosztów uzyskania przychodów szybciej niż przy standardowych, rozłożonych w czasie odpisach. W praktyce w 2026 roku najczęściej chodzi o trzy różne mechanizmy: dla składników o wartości do 10 000 zł, dla małych podatników i firm, które rozpoczęły prowadzenie działalności gospodarczej, oraz dla fabrycznie nowych środków trwałych.

Najważniejsze informacje

1. Amortyzacja jednorazowa nie jest jedną ulgą, lecz kilkoma odrębnymi rozwiązaniami opartymi na różnych przepisach i limitach.

2. Dla podatników, których rok podatkowy pokrywa się z rokiem kalendarzowym, limit jednorazowych odpisów amortyzacyjnych na 2026 r. wynosi 213 000 zł.

3. Dla nabytych fabrycznie nowych środków trwałych obowiązuje odrębny limit 100 000 zł i nie jest to ten sam mechanizm co amortyzacja w ramach pomocy de minimis.

4. Przy preferencji dla małych podatników obowiązuje wyłączenie samochodów osobowych, a przy fabrycznie nowych środkach trwałych wyłączona jest cała grupa 7 Klasyfikacji Środków Trwałych, czyli środki transportu.

5. Wartości niematerialnych i prawnych nie obejmuje ulga z art. 22k ust. 7 ani art. 22k ust. 14 ustawy o PIT, ale mogą być rozliczane jednorazowo, gdy ich wartość początkowa nie przekracza 10 000 zł.

Na czym polega amortyzacja jednorazowa?

Pod pojęciem amortyzacji jednorazowej kryją się rozwiązania, które dają podobny efekt podatkowy, ale działają na innych zasadach. To właśnie tutaj najczęściej dochodzi do pomyłek.

Trzy różne formy jednorazowego rozliczenia

Przy wartości początkowej nieprzekraczającej 10 000 zł bezpośrednie zaliczenie wydatku do kosztów następuje na podstawie art. 22d ust. 1, natomiast jednorazowy odpis amortyzacyjny – na podstawie art. 22f ust. 3 ustawy o PIT. Ten wariant nie jest zarezerwowany dla małych podatników i nie wymaga pomocy de minimis.

Druga forma to jednorazowa amortyzacja środków trwałych dla małych podatników oraz tych, którzy rozpoczęli prowadzenie działalności gospodarczej. Podstawą jest art. 22k ust. 7 ustawy o PIT. W 2026 roku limit jednorazowej amortyzacji, po przeliczeniu kwot wyrażonych w euro według kursu NBP z 1 października 2025 r., wynosi 213 000 zł.

Trzecia forma dotyczy nabytych fabrycznie nowych środków trwałych. Reguluje ją art. 22k ust. 14 ustawy o PIT. W tym przypadku limit nie jest liczony w euro, lecz wynosi wprost 100 000 zł w danym roku podatkowym.

W CIT bezpośrednie zaliczenie do kosztów składnika o wartości początkowej nieprzekraczającej 10 000 zł opiera się na art. 16d ust. 1, a jednorazowy odpis amortyzacyjny – na art. 16f ust. 3 ustawy o CIT. Zasada rozróżnienia tych trzech wariantów pozostaje więc podobna także dla podatników podatku dochodowego od osób prawnych.

Kto może skorzystać z jednorazowej amortyzacji?

Prawo do preferencji zależy od tego, z którego wariantu przedsiębiorca chce skorzystać. Sam zakup środka trwałego nie wystarcza.

Mali podatnicy i firmy rozpoczynające działalność

Z preferencji mogą korzystać mali podatnicy oraz podatnicy rozpoczynający działalność, z uwzględnieniem odrębnych wyłączeń przewidzianych dla podatników PIT i CIT.Limit 8 517 000 zł dotyczy zasadniczo podatników z rokiem podatkowym odpowiadającym rokowi kalendarzowemu. Podatnicy CIT z niestandardowym rokiem podatkowym ustalają limit według kursu z pierwszego dnia roboczego października poprzedniego roku podatkowego.

Przepisy przewidują jednak ważne wyłączenie. Podatnik PIT rozpoczynający działalność nie skorzysta z art. 22k ust. 7, jeżeli w roku rozpoczęcia działalności oraz w okresie dwóch lat liczonych od końca roku poprzedzającego rok jej rozpoczęcia prowadził działalność samodzielnie, jako wspólnik spółki niebędącej osobą prawną albo działalność prowadził jego małżonek przy wspólności majątkowej. To samo dotyczy sytuacji, gdy działalność prowadził małżonek, a w tym czasie istniała wspólność majątkowa.

Ta odmiana amortyzacji działa w ramach pomocy de minimis. W praktyce trzeba więc sprawdzić, czy przedsiębiorca ma jeszcze dostępny limit pomocy. Obecnie, zgodnie z unijnymi zasadami, ogólny pułap pomocy de minimis dla jednego przedsiębiorstwa wynosi 300 000 euro w ruchomym okresie 3 lat.

Fabrycznie nowe środki trwałe

Drugi preferencyjny wariant nie jest przeznaczony wyłącznie dla małych podatników. Amortyzację jednorazową z art. 22k ust. 14 mogą zastosować podatnicy prowadzący działalność gospodarczą, którzy nabyli fabrycznie nowe środki trwałe zaliczone do odpowiednich grup KŚT.

Warunkiem jest to, aby wartość początkowa nowego środka trwałego wynosiła co najmniej 10 000 zł albo aby łączna wartość początkowa co najmniej dwóch takich składników wyniosła co najmniej 10 000 zł, przy czym każdy z nich musi kosztować więcej niż 3 500 zł. Do limitu 100 000 zł wlicza się wpłatę zaliczoną do kosztów na podstawie art. 22 ust. 1s, dotyczącą kwalifikowanego fabrycznie nowego środka trwałego, którego dostawa nastąpi w następnych okresach sprawozdawczych.

Jakie środki trwałe obejmuje jednorazowa amortyzacja?

Zakres przedmiotowy zależy od konkretnego przepisu. To ważne, bo różnica między art. 22k ust. 7 i art. 22k ust. 14 ma realne skutki dla rozliczenia.

Grupy KŚT i najważniejsze wyłączenia

W jednorazowej amortyzacji w ramach pomocy de minimis można ujmować środki trwałe zaliczone do grup 3-8 Klasyfikacji Środków Trwałych, z wyłączeniem samochodów osobowych. To oznacza, że mogą tu wejść m.in. kotły i maszyny energetyczne, maszyny, urządzenia i aparaty ogólnego zastosowania, specjalistyczne urządzenia techniczne, część wyposażenia z grupy 8, a także niektóre środki transportu inne niż samochody osobowe.

Inaczej działa preferencja dla fabrycznie nowych środków trwałych. Obejmuje tylko grupy 3-6 i 8 KŚT. Wypada z niej więc cała grupa 7, czyli środki transportu. W praktyce samochód ciężarowy czy wózek transportowy mogą czasem wejść do jednorazowej amortyzacji w ramach pomocy de minimis, ale nie do ulgi dla fabrycznie nowych środków trwałych z limitem 100 000 zł.

Budynki i budowle zaliczone do grup 1–2 KŚT nie mogą być objęte jednorazową amortyzacją ani na podstawie art. 22k ust. 7, ani art. 22k ust. 14 ustawy o PIT. Nie obejmują ich przepisy o jednorazowej amortyzacji ani dla małych podatników, ani dla fabrycznie nowych środków trwałych.

Warto też oddzielić środki trwałe od wartości niematerialnych i prawnych. Licencje, oprogramowanie czy prawa autorskie nie korzystają z jednorazowej amortyzacji na podstawie art. 22k ust. 7 ani art. 22k ust. 14. Mogą być jednak rozliczone jednorazowo wtedy, gdy ich wartość początkowa mieści się w limicie z art. 22f ust. 3.

Jak rozliczyć odpis i na co uważać?

Samo prawo do preferencji nie kończy sprawy. Trzeba jeszcze prawidłowo ustalić moment odpisu, limit i dokumentację.

Ewidencja, termin i limity

Przy amortyzacji z art. 22k ust. 7 podatnik może dokonywać jednorazowych odpisów amortyzacyjnych nie wcześniej niż w miesiącu wprowadzenia środka trwałego do ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych. Jeżeli jednorazowy odpis nie obejmie całej wartości początkowej środka trwałego, pozostałą część amortyzuje się na zasadach ustawowych od następnego roku podatkowego.

Dla składników o wartości początkowej do 10 000 zł wydatek można zaliczyć bez amortyzacji do kosztów w miesiącu oddania do używania albo dokonać jednorazowego odpisu amortyzacyjnego w miesiącu oddania do używania lub w miesiącu następnym.

Przy fabrycznie nowych środkach trwałych trzeba pamiętać, że limit 100 000 zł obejmuje zarówno jednorazowe odpisy amortyzacyjne, jak i zaliczki zaliczone wcześniej do kosztów na poczet nabycia środka trwałego. Tych dwóch wielkości nie liczy się osobno.

Nie można też stosować obu preferencji równocześnie do tego samego składnika. Jeżeli dany środek trwały spełnia warunki obu ulg, przedsiębiorca wybiera jedną podstawę prawną.

Przykład 1.

Spółka usługowa kupiła w maju 2026 r. fabrycznie nową maszynę pakującą za 48 000 zł i w tym samym miesiącu wprowadziła ją do ewidencji środków trwałych. Maszyna należy do grupy 5 KŚT, więc spółka może zastosować jednorazową amortyzację środków trwałych do 100 000 zł. Cały odpis może trafić do kosztów uzyskania przychodów w 2026 r.

Przykład 2.

Przedsiębiorca będący małym podatnikiem kupił motocykl dla serwisantów za 32 000 zł. Motocykl spełniający podatkową definicję samochodu osobowego nie może być objęty jednorazową amortyzacją z art. 22k ust. 7 ustawy o PIT. Nie skorzysta natomiast z wariantu dla fabrycznie nowych środków trwałych, bo ten nie obejmuje grupy 7 KŚT.

Najczęstsze błędy przy stosowaniu amortyzacji jednorazowej

Najczęściej problemem nie jest sam odpis, lecz błędne przypisanie środka trwałego do niewłaściwego przepisu. Wielu podatników miesza limit jednorazowej amortyzacji 213 000 zł dla małych podatników z limitem 100 000 zł dla fabrycznie nowych środków trwałych, choć są to dwie różne preferencje.

Drugim częstym błędem jest utożsamianie wyłączenia samochodów osobowych z wyłączeniem wszystkich środków transportu. Przy amortyzacji w ramach pomocy de minimis zakaz dotyczy samochodów osobowych, ale inne środki transportu mogą być dopuszczalne. Przy fabrycznie nowych środkach trwałych wyłączona jest już cała grupa 7 KŚT.

Trzecia pomyłka dotyczy ewidencji środków trwałych. Sam zakup nie wystarcza. Dla preferencji z art. 22k ust. 7 i art. 22k ust. 14 środek trwały musi zostać wprowadzony do ewidencji, a odpisów amortyzacyjnych dokonuje się dopiero od momentu wskazanego w ustawie.

Warto też uważać na finansowanie zakupu. Jeżeli nabycie zostało pokryte dotacją albo innym wsparciem, część odpisu może nie stanowić kosztów uzyskania przychodów. Sama amortyzacja jednorazowa jest formą przyspieszonego rozliczenia, ale nie znosi ogólnych ograniczeń podatkowych.

Podsumowanie

Stosowanie amortyzacji jednorazowej wymaga najpierw odpowiedzi na trzy pytania: jaki składnik majątku został kupiony, jaka jest jego wartość początkowa i z którego przepisu podatnik chce skorzystać. Dla środków trwałych o niskiej wartości działa prosty limit 10 000 zł. Dla małych podatników i firm, które rozpoczęły prowadzenie działalności gospodarczej, funkcjonuje odrębna preferencja z limitem 213 000 zł w 2026 r. i w ramach pomocy de minimis. Dla fabrycznie nowych środków trwałych obowiązuje z kolei limit 100 000 zł. Najwięcej błędów pojawia się przy samochodach osobowych, środkach transportu i wartościach niematerialnych, dlatego przed księgowaniem trzeba sprawdzić nie tylko koszt zakupu, ale też grupę KŚT i właściwą podstawę prawną.

FAQ