Spis treści
Pusta faktura to dokument, który nie odzwierciedla stanu faktycznego. Dotyczy ona zazwyczaj transakcji, które nigdy nie miały miejsca lub takich, w których nie uczestniczył wystawca dokumentu, lecz inny podmiot. Sprawdź, co szczególnie warto wiedzieć na jej temat.
Pusta faktura – co to takiego?
W przepisach prawa nie istnieje konkretna definicja pustej faktury – nazywamy jednak w ten sposób fakturę VAT, która nie dokumentuje stanu rzeczywistego. Z tego względu jest ona nazywana również fakturą fikcyjną. Wyróżnikiem pustej faktury jest to, że realizacja usługi lub dostawa towaru nie miała miejsca, a mimo to dokument został wprowadzony do obiegu. Zdarza się, że jego wystawienie wynika z popełnionego przez podatnika błędu, np. podczas wprowadzania nazwy kontrahenta – niekiedy jednak jest to działanie świadome, mające na celu np. uniknięcie zapłaty podatku.
Rodzaje pustych faktur
Puste faktury dzielą się na trzy podstawowe rodzaje:
- faktury wykazujące realizację usługi lub dostawę towarów, która nigdy nie nastąpiła;
- faktury, które wykazują transakcje z nabywcą, a w przypadku których sprzedawca zataja dane podmiotu dostarczającego towar lub realizującego usługę;
- faktury, które dokumentują realne zdarzenia gospodarcze, lecz z udziałem innego podmiotu niż wystawca faktury (odbiorca posiada wówczas taką informację i musi wyrazić zgodę na wystawienie takiego dokumentu).
Konsekwencje wystawienia pustej faktury
Jeżeli pusta faktura została wystawiona z powodu niedopatrzenia, a urząd skarbowy nie wykrył jeszcze uchybienia, istnieje możliwość jej anulowania (tylko jeśli nabywca jeszcze jej nie otrzymał) lub korekty. Jeśli jednak faktura fikcyjna została wystawiona z pełną świadomością, podatnikowi grożą zarówno konsekwencje prawne, jak i odpowiedzialność skarbowa. Za wystawienie wadliwego dokumentu na przedsiębiorcę może zostać nałożona kara w wysokości nawet 180 stawek dziennych, co wynika bezpośrednio z zapisów Kodeksu karnego skarbowego. Jeśli natomiast wystawi on fakturę fikcyjną i będzie się nią posługiwał, grzywna może wynieść do 720 stawek dziennych. W niektórych przypadkach podatnikowi może grozić nawet kara rocznego pozbawienia wolności. Co więcej, w przypadku pustej faktury konsekwencje ponosi również jej odbiorca – nie może on odliczyć podatku VAT wykazanego w dokumencie, nawet jeśli błąd powstał przypadkowo. Jeżeli natomiast wartość faktury jest wyższa niż:
- 5 mln zł – kara pozbawienia wolności może wynosić od 3 do 20 lat;
- 10 mln zł – długość kary pozbawienia wolności może wynieść nawet 25 lat.
Pusta faktura a podatek VAT
Nawet jeżeli transakcja, którą wykazano na fakturze, w rzeczywistości wcale się nie odbyła, obowiązek zapłaty podatku VAT i tak powstaje. Zgodnie z art. 108 ust. 1 ustawy VAT podatnik jest zobowiązany zapłacić go w wysokości zgodnej z wystawioną i wprowadzoną do obrotu fakturą – bez względu na to, czy jest to prawidłowy dokument, czy faktura fikcyjna.