Spis treści
Państwowa Inspekcja Pracy może przeprowadzić kontrolę każdego przedsiębiorstwa zatrudniającego pracowników, także osób prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą. Znajomość prawa w tym zakresie umożliwia przygotowanie się do wizyty inspektorów PIP. Czego dotyczy kontrola i jak przebiega?
PIP – co jest sprawdzane?
Inspektorzy PIP sprawdzają, czy w danej firmie przestrzegane jest prawo pracy. Nacisk kładziony jest na legalność zatrudnienia oraz przestrzeganie zasad BHP. Kontroli podlega na przykład wysokość wynagrodzenia wypłacanego pracownikom. Inspektorzy mogą także sprawdzić, czy w zakładzie przestrzega się ograniczeń handlu w niedziele i święta.
Kiedy i gdzie przeprowadzana jest kontrola PIP?
Inspektorzy pracy lub upoważnieni pracownicy PIP najczęściej przybywają do przedsiębiorstwa po otrzymaniu zawiadomienia, że pracodawca naruszył prawo pracy, zatrudnił nielegalnie pracowników, nie przestrzegał przepisów BHP, itp. Kontrola taka może mieć charakter planowany lub doraźny.
Inspektorzy mogą przybyć do zakładu pracy w każdym momencie, bez wcześniejszego powiadomienia pracodawcy i przebywać w nim dowolnie długo. Przed rozpoczęciem badania mogą się zwrócić do przedsiębiorcy, o ile nie wpłynie to na wynik kontroli. Sprawdzane mogą być siedziby firm, miejsca ich działalności, miejsca przechowywania dokumentacji finansowej i kadrowej. W niektórych sytuacjach istnieje możliwość przeprowadzenia kontroli (wyłącznie niektórych czynności) w okręgowych inspektoratach pracy.
Jak przebiega kontrola PIP?
Podczas kontroli inspektorzy m.in. oglądają obiekt, sprzęt, dokumenty (dotyczące budowy, modernizacji, uruchomienia zakładu, plany, rysunki, dokumentację techniczną, badania i pomiary dotyczące produkcji i środowiska pracy), sprawdzają tożsamość pracowników oraz przesłuchują ich.
Przebieg badania oraz jego efekty mogą być utrwalane za pomocą środków technicznych (obraz, dźwięk mogą zostać udokumentowane). Aby informacje zdobyte od pracowników były jak najbardziej wiarygodne i aby nie musieli się oni obawiać reakcji ze strony pracodawcy, inspektorzy mogą wydać postanowienie o zachowaniu w tajemnicy wrażliwych informacji (ochronę tożsamości i danych osobowych). Pracodawca może jednak złożyć zażalenie na to postanowienie – w terminie trzech dni od jego doręczenia.
Konsekwencje kontroli PIP
Jeśli wykryte zostaną nieprawidłowości, inspektor sporządza protokół, który przedstawia przedsiębiorcy do podpisania. Niezłożenie podpisu nie oznacza, że pracodawca zostanie zwolniony z odpowiedzialności za naruszenie przepisów, może on jednak wnieść zastrzeżenia co do treści protokołu w czasie 7 dni od jego otrzymania. Jeśli wykryte nieprawidłowości są niewielkie, inspektor może nakazać ich usunięcie (podczas tzw. wystąpienia). Zostaje naznaczony termin (nie dłuższy niż 30 dni), podczas którego należy powiadomić organ PIP o sposobie i terminie wypełnienia poleceń inspektora.
Jeśli wykryte zostaną nieprawidłowości lub zauważone zostanie złamanie przepisów, inspektor może skierować do odpowiedniego sądu wniosek o nałożenie kary na osobę, która popełniła wykroczenie. Ma także prawo do poinformowania o tym właściwej instytucji (ZUS, urząd kontroli skarbowej, Policja, Straż Graniczna, starosta).