Jednoosobowa działalność gospodarcza nie wyklucza wspólnego rozliczenia małżonków, jeśli dochody z firmy są opodatkowane według skali podatkowej. Znaczenie mają jednak również wspólność majątkowa, rezydencja podatkowa oraz to, czy którykolwiek z małżonków osiągał przychody lub ponosił koszty w działalności opodatkowanej liniowo, ryczałtem albo kartą podatkową.
Zasady te są istotne zarówno dla przedsiębiorców prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą, jak i ich współmałżonków zatrudnionych na podstawie umowy o pracę, pobierających emeryturę, uzyskujących przychody z najmu prywatnego lub inne dochody opodatkowane na zasadach ogólnych. Odpowiednio wybrany sposób rozliczenia podatkowego może zmniejszyć wysokość podatku, zwłaszcza gdy dochody jednego z małżonków są znacznie wyższe.
Najważniejsze informacje:
- Wspólne rozliczanie się z małżonkiem przy JDG jest możliwe przede wszystkim wtedy, gdy działalność jest opodatkowana według skali podatkowej.
- Małżeństwo zawarte w trakcie roku nie wyklucza preferencji, jeśli wspólność majątkowa trwa od dnia ślubu do końca roku.
- Działalność opodatkowana podatkiem liniowym, ryczałtem ewidencjonowanym albo kartą podatkową zasadniczo wyklucza wspólne rozliczenie. Wyjątkiem jest sytuacja, w której przez cały rok była rzeczywiście „zerowa” w rozumieniu ustawy o PIT.
- Na potrzeby wspólnego rozliczenia sumuje się dochody objęte tym sposobem opodatkowania po uprzednim odrębnym uwzględnieniu przez każdego z małżonków kwot pomniejszających dochód, następnie podatek od połowy tej sumy mnoży się przez dwa.
- W przypadku śmierci małżonka wspólne rozliczenie może nadal przysługiwać wdowie lub wdowcowi.
Rozliczanie z małżonkiem – ogólne zasady
Wspólne rozliczenie małżonków to preferencja przewidziana w ustawie z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. Pozwala ona łącznie opodatkować dochody rozliczane według skali podatkowej, pod warunkiem spełnienia wymagań dotyczących małżeństwa, wspólności majątkowej, rezydencji oraz stosowanych form opodatkowania.
Wbrew informacjom, które można znaleźć w starszych opracowaniach, małżonkowie nie muszą pozostawać w związku małżeńskim przez cały rok podatkowy. Wspólne opodatkowanie jest możliwe również wtedy, gdy ślub odbył się w trakcie roku. Warunkiem jest pozostawanie w małżeństwie i we wspólności majątkowej od dnia zawarcia związku małżeńskiego do ostatniego dnia roku podatkowego.
Jeśli małżonkowie pobrali się jeszcze przed rozpoczęciem roku, wspólność majątkowa powinna trwać przez cały rok podatkowy. Ustanowienie w tym czasie rozdzielności majątkowej zasadniczo pozbawia ich prawa do wspólnego rozliczenia za dany rok. Rozdzielność majątkowa nie jest jednak tym samym co posiadanie majątku osobistego przez jednego z małżonków. Decydujące znaczenie ma ustrój majątkowy obowiązujący między małżonkami.
Wspólne rozliczenie z małżonkiem jest możliwe także wtedy, gdy jedno z nich nie osiągnęło żadnych dochodów opodatkowanych według skali albo uzyskało dochód, który nie powoduje obowiązku zapłaty podatku. Preferencja obejmuje również sytuację, w której jeden z małżonków poniósł stratę z działalności opodatkowanej na zasadach ogólnych. Takiej straty nie można jednak dowolnie odliczyć od dochodu drugiego małżonka. Każde z nich rozlicza własne straty zgodnie z zasadami właściwymi dla danego źródła przychodów.
Rezydencja podatkowa małżonków
Najprostsza sytuacja występuje wtedy, gdy oboje małżonkowie są polskimi rezydentami podatkowymi i podlegają w Polsce nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu. Oznacza to, że rozliczają w Polsce całość swoich dochodów, niezależnie od miejsca ich uzyskania, z uwzględnieniem odpowiednich umów o unikaniu podwójnego opodatkowania.
Transgraniczne wspólne rozliczenie na podstawie art. 6 ust. 3a ustawy o PIT dotyczy małżonków będących rezydentami państw UE, EOG lub Szwajcarii albo pary, w której jeden małżonek jest polskim rezydentem, a drugi rezydentem jednego z tych państw, pod warunkiem spełnienia także progu 75%, wymogu certyfikatu rezydencji i podstawy prawnej do wymiany informacji podatkowych. Przy rozliczeniu transgranicznym trzeba spełnić limit 75%, udokumentować miejsce zamieszkania dla celów podatkowych certyfikatem rezydencji oraz spełnić warunek istnienia podstawy prawnej do wymiany informacji podatkowych, natomiast dokumenty potwierdzające wysokość całkowitych przychodów przedstawia się na żądanie organu.
Przy ustalaniu limitu 75% za całkowite przychody małżonków uważa się przychody ze wszystkich źródeł określonych w art. 10 ust. 1 ustawy o PIT, także zwolnione z opodatkowania, bez względu na miejsce położenia tych źródeł. Na żądanie organu podatkowego małżonkowie korzystający z transgranicznego wspólnego rozliczenia muszą również udokumentować wysokość całkowitych przychodów za dany rok zaświadczeniem właściwego zagranicznego organu podatkowego albo innym dokumentem potwierdzającym ich wysokość.
Czy trzeba zgłaszać wybór wspólnego rozliczenia?
Nie trzeba wcześniej informować urzędu skarbowego ani składać osobnego formularza. Wniosek o wspólne opodatkowanie dochodów wyraża się bezpośrednio w zeznaniu PIT-36 albo PIT-37, zaznaczając odpowiednią rubrykę. Takie oznaczenie jest równoznaczne ze złożeniem wniosku o wspólne opodatkowanie.
Wniosek może złożyć jeden z małżonków. Tym samym oświadcza on, pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania, że współmałżonek upoważnił go do wystąpienia o łączne opodatkowanie ich dochodów. Do urzędu skarbowego nie trzeba składać dodatkowego pełnomocnictwa ani osobnego oświadczenia.
Termin złożenia PIT-36 za 2024 rok upłynął 30 kwietnia 2025 r. Był to również termin składania deklaracji PIT-28, PIT-36L, PIT-37, PIT-38 i PIT-39 za ten rok. Złożenie zeznania po terminie nie przekreśla automatycznie możliwości skorzystania z preferencji. Małżonkowie mogą zmienić rozliczenia indywidualne na wspólne przez korektę, o ile spełniają warunki preferencji i prawo do korekty nie jest w danym zakresie zawieszone na podstawie art. 81b Ordynacji podatkowej.
Wspólne zeznanie można przesłać online przez usługę Twój e-PIT, dostępną w e-Urzędzie Skarbowym na portalu podatki.gov.pl. PIT/B składa każdy z małżonków, który w danym roku prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą, a jeżeli działalność prowadzili oboje, każdy wypełnia własny odrębny załącznik PIT/B także przy wspólnym PIT-36. Elektroniczne złożenie deklaracji należy potwierdzić Urzędowym Poświadczeniem Odbioru.
Wspólne rozliczanie z małżonkiem a forma opodatkowania działalności
Gdy jeden z małżonków prowadzi działalność gospodarczą, kluczowe znaczenie ma wybrana forma opodatkowania. Wspólne rozliczenie małżonków jest dostępne, jeśli jednoosobowa działalność gospodarcza jest opodatkowana na zasadach ogólnych, czyli według skali podatkowej. Dochód z firmy wykazuje się wówczas w PIT-36 razem z pozostałymi dochodami opodatkowanymi na zasadach ogólnych.
Dochód z działalności gospodarczej opodatkowanej według skali można połączyć w jednym zeznaniu z dochodami drugiego małżonka ze stosunku pracy, emerytury, działalności wykonywanej osobiście lub innych źródeł rozliczanych na tych samych zasadach. Wspólne rozliczenie z małżonkiem nie oznacza jednak, że małżonkowie prowadzą jedną firmę lub wspólnie odpowiadają za jej zobowiązania. Preferencja dotyczy wyłącznie sposobu obliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych, a nie statusu przedsiębiorcy.
Podatek liniowy, ryczałt i karta podatkowa
Przedsiębiorca opodatkowany podatkiem liniowym zwykle nie może rozliczyć się wspólnie z małżonkiem. Jeśli w danym roku podatkowym osiągał przychody lub ponosił koszty w działalności objętej podatkiem liniowym, traci prawo do tej preferencji również w odniesieniu do dochodów z umowy o pracę opodatkowanych według skali. Dochodów firmowych objętych podatkiem liniowym nie można też uwzględnić w PIT-36.
Podobna zasada dotyczy przedsiębiorcy, który rozlicza działalność ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych albo kartą podatkową. Przychodów firmowych objętych tymi formami opodatkowania nie można wykazać we wspólnym PIT-36 lub PIT-37. Osiąganie przychodów albo ponoszenie kosztów w tak opodatkowanej działalności zasadniczo wyklucza również wspólne rozliczenie dochodów opodatkowanych według skali.
Wyjątek dotyczy działalności, która przez cały rok była rzeczywiście „zerowa” w rozumieniu art. 6 ust. 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Wspólne rozliczenie może być wtedy dostępne nie tylko przy podatku liniowym i ryczałcie, ale również przy działalności objętej kartą podatkową. Trzeba jednak spełnić wszystkie warunki dotyczące braku przychodów i kosztów, wymaganych korekt oraz wykorzystanych uprawnień do zwiększeń, pomniejszeń, doliczeń i odliczeń.
Z preferencji nie mogą skorzystać także małżonkowie opodatkowani na zasadach wynikających z ustawy o podatku tonażowym lub ustawy o aktywizacji przemysłu okrętowego i przemysłów komplementarnych.
Zawieszona lub „zerowa” działalność liniowa, ryczałtowa i na karcie podatkowej
Samo zawieszenie jednoosobowej działalności gospodarczej nie przesądza o utracie ani zachowaniu prawa do wspólnego rozliczenia. Istotne jest to, czy przepisy dotyczące podatku liniowego, ryczałtu lub karty podatkowej miały w danym roku zastosowanie do osiągniętych przychodów, poniesionych kosztów, wymaganych korekt podstawy opodatkowania lub przychodów, a także innych doliczeń i odliczeń przedsiębiorcy.
Wspólne rozliczenie może być możliwe mimo wyboru podatku liniowego, ryczałtu albo karty podatkowej, jeśli działalność przez cały rok pozostawała rzeczywiście „zerowa”. Oznacza to, że przedsiębiorca nie osiągnął żadnych przychodów z działalności ani nie poniósł kosztów ich uzyskania. Nie mógł być również zobowiązany do zwiększenia lub pomniejszenia podstawy opodatkowania albo przychodów, a także do dokonania innych doliczeń lub odliczeń. Jeśli przysługiwało mu prawo do takich zwiększeń, pomniejszeń, doliczeń lub odliczeń, warunkiem zachowania preferencji jest nieskorzystanie z tego uprawnienia.
Samo istnienie niewykorzystanego uprawnienia nie powinno być więc uznawane za automatyczną przeszkodę w złożeniu wspólnego zeznania. Problemem może być natomiast skorzystanie z niego lub wystąpienie obowiązku dokonania określonego zwiększenia, pomniejszenia, doliczenia czy odliczenia.
Przy ocenie „zerowej” działalności należy badać osiągnięcie przychodów, poniesienie kosztów uzyskania przychodów oraz zobowiązania lub wykorzystane uprawnienia do zwiększeń, pomniejszeń, doliczeń i odliczeń wskazanych w art. 6 ust. 8 ustawy o PIT. W bardziej złożonych przypadkach warto skonsultować dokumentację z doradcą podatkowym.
Najem prywatny a wspólne rozliczenie
Przychody z najmu prywatnego opodatkowane ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych nie wykluczają wspólnego rozliczenia. Jest to ustawowy wyjątek obejmujący najem, podnajem, dzierżawę, poddzierżawę i podobne umowy zawierane poza działalnością gospodarczą.
Małżonkowie mogą więc wspólnie rozliczyć dochody z pracy lub działalności opodatkowanej na zasadach ogólnych, a przychody z najmu prywatnego wykazać osobno w PIT-28. Trzeba jednak odróżnić najem prywatny od wynajmu prowadzonego w ramach firmy. Jeśli wynajem stanowi działalność gospodarczą opodatkowaną ryczałtem, może wykluczyć wspólne rozliczenie małżonków.
Rozliczenie podatkowe z małżonkiem a różne źródła dochodów
Przedsiębiorca może jednocześnie prowadzić jednoosobową działalność gospodarczą i pracować na podstawie umowy o pracę. Jeśli zarówno działalność, jak i wynagrodzenie ze stosunku pracy są opodatkowane według skali podatkowej, oba dochody można wykazać w PIT-36, a następnie rozliczyć wspólnie z małżonkiem.
Inaczej wygląda sytuacja w przypadku aktywnej działalności opodatkowanej podatkiem liniowym, ryczałtem albo kartą podatkową. Osiągnięcie przychodów, poniesienie kosztów lub wystąpienie innych okoliczności wymienionych w art. 6 ust. 8 ustawy o PIT wyklucza wspólne rozliczenie, nawet jeśli przedsiębiorca uzyskał równocześnie dochód z umowy o pracę opodatkowany na zasadach ogólnych. Nie można zatem rozliczyć wspólnie wyłącznie „etatowej części” dochodów, pomijając działalność objętą inną formą opodatkowania.
Jeśli małżonkowie uzyskują przychody z kilku źródeł, przed wyborem sposobu rozliczenia powinni sprawdzić każde z nich. Nie wszystkie dochody i przychody wykazuje się we wspólnym PIT-36 albo PIT-37. Sama możliwość złożenia osobnej deklaracji nie oznacza jeszcze, że dana forma opodatkowania nie wyklucza wspólnego rozliczenia podatkowego.
Jak wspólne rozliczenie małżonków wpływa na podatek?
Wspólne rozliczenie nie polega na prostym przeniesieniu dochodu z jednego małżonka na drugiego. Przed zsumowaniem dochodów każdy z małżonków odrębnie uwzględnia przysługujące mu kwoty pomniejszające dochód, a pozostałe odliczenia stosuje się na etapie właściwym dla danego rodzaju ulgi. Podatek według skali oblicza się od połowy łącznych dochodów małżonków, po czym uzyskany wynik mnoży się przez dwa.
Taki mechanizm może obniżyć podatek, gdy jeden z małżonków osiąga znacznie wyższe dochody, a drugi zarabia niewiele lub nie uzyskuje dochodów opodatkowanych według skali. Wspólne rozliczenie pozwala wówczas wykorzystać kwotę wolną przypadającą na niezarabiającego małżonka oraz ograniczyć część dochodu objętą stawką 32%.
Nie oznacza to jednak, że wspólne rozliczenie zawsze przynosi oszczędności. Jeśli małżonkowie osiągają podobne dochody i oboje mieszczą się w tym samym przedziale skali podatkowej, różnica w porównaniu z dwoma indywidualnymi zeznaniami może być niewielka lub nie wystąpić wcale. Przed wysłaniem deklaracji warto więc porównać oba warianty, uwzględniając przysługujące ulgi podatkowe.
Przykład 1. Przedsiębiorca i niepracujący małżonek
Przedsiębiorca prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą opodatkowaną na zasadach ogólnych osiągnął za 2024 rok dochód w wysokości 180 000 zł. Jego żona nie pracowała i nie uzyskała dochodów opodatkowanych według skali podatkowej. Przy rozliczeniu indywidualnym podatek przedsiębiorcy przed zastosowaniem innych ulg wyniósłby 30 000 zł. Wspólne rozliczenie obniżyłoby go natomiast do 14 400 zł.
Oszczędność wynika z tego, że połowa wspólnych dochodów wynosi 90 000 zł, a więc nie przekracza pierwszego progu skali. Podatek oblicza się od tej kwoty, a następnie mnoży przez dwa.
Przykład 2. Małżonkowie o podobnych dochodach
Mąż osiągnął 80 000 zł dochodu z działalności opodatkowanej według skali podatkowej, a żona 80 000 zł dochodu z umowy o pracę. Po podzieleniu ich łącznych dochodów na pół nadal przypada po 80 000 zł na osobę. W takim przypadku wspólne rozliczenie nie daje przewagi nad dwoma indywidualnymi zeznaniami, jeśli pominiemy różnice w ulgach i odliczeniach.
Wspólne rozliczenie w przypadku śmierci małżonka
Śmierć jednego z małżonków nie odbiera automatycznie prawa do preferencji. Wdowa lub wdowiec może złożyć wspólne zeznanie, jeśli w roku podatkowym małżonkowie pozostawali w związku małżeńskim i łączyła ich wspólność majątkowa, a jedno z nich zmarło w trakcie tego roku.
Wspólne rozliczenie jest możliwe również wtedy, gdy małżonek zmarł po zakończeniu roku podatkowego, ale przed złożeniem zeznania za ten rok. Nadal trzeba jednak spełnić pozostałe warunki, w tym ograniczenia związane z działalnością gospodarczą opodatkowaną podatkiem liniowym, ryczałtem albo kartą podatkową.
Wspólne rozliczenie z małżonkiem – korzyści
Wspólne rozliczenie małżonków jest zwykle najbardziej opłacalne, gdy jedno z nich prowadzi działalność gospodarczą opodatkowaną według skali i osiąga wysoki dochód, a drugie nie zarabia lub uzyskuje znacznie niższe dochody. Podzielenie łącznej kwoty może sprawić, że większa część dochodów pozostanie w pierwszym przedziale skali podatkowej.
Korzyść może pojawić się również wtedy, gdy jedno z małżonków nie wykorzystuje własnej kwoty wolnej. Przy zbliżonych dochodach oszczędność jest zazwyczaj niewielka lub nie występuje. Na ostateczny wynik wpływają także indywidualne odliczenia, straty z poprzednich lat oraz dostępne ulgi podatkowe. Dlatego przed wysłaniem zeznania warto porównać rozliczenie wspólne z indywidualnym.
Prowadzenie działalności gospodarczej nie zamyka więc drogi do wspólnego PIT. Najważniejsze są opodatkowanie firmy według skali, spełnienie warunków dotyczących małżeństwa i wspólności majątkowej oraz prawidłowa ocena pozostałych źródeł przychodów. W uporządkowaniu faktur, kosztów i danych potrzebnych do PIT-36 może pomóc bieżące prowadzenie dokumentacji firmy w SzybkiejFakturze.pl.
Źródła
FAQ – najczęściej zadawane pytania o wspólne rozliczanie się z małżonkiem na JDG
Osoba prowadząca jednoosobową działalność gospodarczą może rozliczyć się wspólnie z małżonkiem, jeśli firma jest opodatkowana według skali podatkowej i spełnione są pozostałe wymagania ustawowe. Działalność opodatkowana liniowo, ryczałtem albo kartą podatkową zasadniczo wyklucza tę preferencję. Wyjątkiem jest sytuacja, w której przez cały rok pozostawała rzeczywiście „zerowa” w rozumieniu art. 6 ust. 8 ustawy o PIT.
Podatek liniowy nie wyklucza wspólnego rozliczenia w szczególnej sytuacji „zerowego” PIT-36L. Przedsiębiorca nie może wówczas osiągnąć przychodów ani ponieść kosztów związanych z działalnością. Nie może też być zobowiązany do dokonania odpowiednich zwiększeń, pomniejszeń, doliczeń lub odliczeń ani skorzystać z prawa do ich zastosowania.
„Zerowa” działalność opodatkowana ryczałtem albo kartą podatkową nie wyklucza wspólnego rozliczenia, jeśli przedsiębiorca nie osiągnął przychodów, nie poniósł kosztów, nie był zobowiązany do określonych korekt, doliczeń lub odliczeń oraz nie skorzystał z przysługujących mu uprawnień w tym zakresie. Trzeba również spełnić pozostałe warunki wspólnego rozliczenia.
Przychody z najmu prywatnego opodatkowane ryczałtem nie wykluczają wspólnego rozliczenia małżonków. Najem należy jednak rozliczyć osobno w PIT-28, ponieważ osiągniętych z niego przychodów nie łączy się z dochodami objętymi wspólnym PIT-36 albo PIT-37.
Małżonkowie mogą rozliczyć się wspólnie już za rok, w którym zawarli związek małżeński, jeśli od dnia ślubu do ostatniego dnia roku pozostawali w małżeństwie i we wspólności majątkowej.
Śmierć małżonka nie wyklucza wspólnego rozliczenia, jeśli małżonkowie spełniali ustawowe warunki, a śmierć nastąpiła w trakcie roku podatkowego albo po jego zakończeniu, lecz przed złożeniem zeznania za ten rok.
Wyboru wspólnego rozliczenia nie trzeba wcześniej zgłaszać urzędowi skarbowemu. Wystarczy zaznaczyć odpowiednią rubrykę w PIT-36 albo PIT-37. Jeśli wniosek składa jeden z małżonków, oświadcza tym samym, pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania, że współmałżonek upoważnił go do wystąpienia o łączne opodatkowanie dochodów.
Wspólne rozliczenie najczęściej obniża podatek przy dużej różnicy w dochodach małżonków albo wtedy, gdy jedno z nich nie zarabia. Jeśli ich dochody są podobne, korzyść może być niewielka lub nie wystąpić wcale.